ⓘ Enzyklopädie. Schon gewusst? Seite 51




                                               

Kapillar

Kapillar is allgemeen de Beteken för bannig fiene, langtogene Hollrüüm. Dat Woort kummt vun dat latiensche capillus "dat Hoor". De Kapillaren in de Lung sünd jüst mol so groot, dat Rode Bloodkörpers achterenanner dörpassen doot.

                                               

Karnkraftwark

En Karnkraftwark is en Kraftwark, woneem Atomens tweemaakt warrt. Dör dat Tweemaken kummt ut de enkelten Deelen veel Hitt rut. Ut düsse Hitt warrt denn met een Turbine elektrischen Stroom maakt.

                                               

Maschinenbu

Maschinenbu betekent dat Tosamensetten vun Maschinen in en Fabrik. Dat meent beid planen und buen vun de Maschinen. De, woneem dat Planen doot, nöömt man Inschenör. Anners is Maschinenbu ok en Wort für de Wetenschop von den Inschenör, worum de Ma ...

                                               

Moorkultiveern

För de Besiedlung von Moor mutt de Bodden eerst torechtmaakt weern. Lehrmester darför weern de Hollänners. De eersten Moorsiedlers gungen tämlich eenfach vör. Se brennden de baberste Moorschicht af un kregen so Ackerland. Wiet beter weer de Anlaa ...

                                               

Möhl

Een Möhl is een grötere Anloog oder Reedschop to’n Lüttmaken vun alle Oorten vun Köörn. Boben schütt de Möller dat Koorn in de Moschin rin un denn löppt dat twüschen de Möhlsteen hindörch un ward door verreven. Wat ünnen rut kummt, ward mehrmols ...

                                               

Navigatschoon

Navigatschoon is dat Lenken vun een Fohrtüüch to een Oort wo ji hen wullt. Dat Woort Navigeern kümmt utn Latienschen navigare: schippern, navis: dat Schipp. Wenn ji navigeern wullt, hebbt ji dree Opgaven: 1) Ji mött ersmool rutfinnen, wo ji grode ...

                                               

Rad

En Rad is in sien eenfackste Form en runne Schiev mit en Lock in de Mitt. Wenn man dat Rad hoochkant stellt, kann dat över de Kant rullt warrn. Op disse Oort un Wies kann en swore Schiev veel lichter vun een Oort na’n annern transporteert warrn. ...

                                               

Slauch

En Slauch is en Röhr, de ut en flexiblen Stoff maakt is. Dör en Slauch kann Stoff leidt warrn, de natt oder gasförmig is.

                                               

Tegelee

Ene Tegelee is en Industriewark, dat ut Lehm wäärfaste Backstenen, Dackpannen un Dränröhren herstellt. Bomaterial ut brennden Toon hertostellen, dat is al Dusende van Jahren in China un Mesopotamien bekannt. Mit de Römers keem dat Handwark van’n ...

                                               

20. Johrhunnert

Mark Todd Buckminster Fuller Henry Ford Josef Stalin Edmund Hillary Mao Tse-tung Gro Harlem Brundtland Benito Mussolini Pol Pot Indira Gandhi Germaine Greer Hirohito - japansche Kaiser Eva Peron Rachel Carson Charles de Gaulle Adolf Hitler Roald ...

                                               

Freedag

De Freedag is een Weekdag, un twors de föffde na de DIN 1355 un de sossde na de christlich-jödsche Tellwies. De Naam kümmt vun de germansche Göttin Freya oder vun Frigg, de Fro vun Odin.

                                               

Klenner

En Klenner is en "Book", wat een de Daag vun dat Johr wiest. Een kann da tomehrst ok wat rinschrieven, dormit een siene Terminen nich vergitt. Dat gifft ganz ünnerscheedliche Oorden: Maand- un Johresklenners, Wekenklenners, de een en ganze Week w ...

                                               

Middeweken

De Middeweken is een Weekdag, un twors de drüdde na de DIN 1355 un de veerde na de christlich-jödsche Tellwies. Medeweken meent, dat de Dag mittenmang de Week liggen deit. Düssen Naam gifft dat siet dat 10. Johrhunnert. Na Gottfried Wilhelm Leibn ...

                                               

Sünndag

De Sünndag is een Weekdag, un twors de söbente na de DIN 1355 un de eerste na de christlich-jödsche Tellwies. De Naam kümmt vun de Sünn. Bi de Christen is dat de hilligste Dag vun de Week. Dat kümmt dorvun, dat Jesus Christus an düssen Dag vun de ...

                                               

Wekendag

De Wekendaag sünd Lehnöversetten von de toeerst babylonschen Naamen. De söben Daag in de babylonschen Week weern na de Wannelsteerns Planeten nöömt, de een ahn Kiekrühr sehn kann. To de Tiet weern de ok as Gödder ansehn. De Naamen un de Gloov sün ...

                                               

Jodut

Jodut is en olen Slachtroop un en Roop na Help, de bi de olen Sassen un in Hansetieden begäng weer. Jodut is to’n enen ropen worrn, wenn de Kriegers in de Slacht tagen sünd. To’n annern weer dat en Roop üm Help, to’n Bispeel wenn een nachtens öve ...

                                               

Brake

Wenn bi en Stormfloot de Diek braken is un dat Water mit Macht doröver hen strömen deit, denn spöhlt dat grode un deepe Löcker achtern Diek ut. De könnt bit to 15 m deep ween. Na de Floot sammelt sik dor Water in. Fröher is en Brake nich wedder m ...

                                               

Drinkwater

Ünner Drinkwater warrt Water begrepen, dat direkt för den minschlichen Bruuk vörsehn is. Ofwoll Drinkwater in de mehrsten Hüüs ut den Kraan kümmt, is Drinkwater nich datsülve as Tappwater. De Beteken Leddenswater oder Kraanwater seggt wat över de ...

                                               

Ebb

Wenn dat Water vun’t Meer wegen de Tide stiggt, denn is Floot. Wenn dat Water all wedder weglöppt, denn is Ebb. Bi Ebb kann man an de ostfreesche Küst mit speziell utbild Wattlopers Wattwanderungen maken, de bit nah de Eilannen goht.

                                               

Floot

Wenn dat Water vun’t Meer wegen de Tied stiegt, denn is Floot. Wenn dat Water al wedder weglööpt, denn is Ebb. Wenn de Sünn, de Maand un de Eer bi Vullmaand un niegen Maand op een Reeg sitt, denn is de Floot besünners hooch, dor seggt de Lüüd den ...

                                               

Iesbarg

En Iesbarg is en grootet Stück Ies, wat int Water swimmt. De Iesbargen kümmt vun de Gletschers, besünners in Gröönland un in de Antarktis. Ies is en beten lichter as Water. Een vun teihn Delen Ies is baven över den Waterspegel. Man de övrigen neg ...

                                               

Kristallwater

Kristallwater is Water, wat in Kristallens bunnen is, sünnerlich vun Soltens. Substanzens, de Kristallwater hebbt, warrn faaken ook Hydrat naamt. T.B. gifft dat Natriumsulfat Na 2 SO 4 ahn Water un ook as Dekahydrat. Dat ios denn dat Glaubersolt, ...

                                               

Pegel (Waterstand)

En Pegel is en Waterstandsanwieser, mehrstens in Form vun en Latt, de as en Metermaat indeelt is un lootrecht in’t Water steiht. Dat kann aver ok en Swemmer sien, de Waterhööch up en Klockenblatt anwiest oder mit en Schrievstick in Kurvenform up ...

                                               

Priel

Een Priel is een Waterloop in dat Watt un an Tidestrooms. De Strömung kümmt vun de Tied. Bi oploopend Water löppt dat Water in den Priel rin, bi afloopend Water löppt dat wedder rut. De Strömung kann bannig gau sien, mehr as 10 km/h. Faken löppt ...

                                               

Seefohrt

De Seefohrt is de Verkehr op de See mit Scheep un Boote. Na den Sinn ünnerscheed wi Fischeree Hannelsfohrt mit Frachtscheepe, hüdigendags sunnerlich mit Containerscheepe Forschungsfohrt Seeröveree Kriegsfohrt mit Oorlogscheepe För dat de Seefohre ...

                                               

Slüüs

Ene Slüüs isn groten Trog in enen Fluss oder Kanaal, de darför dar is, dat de unnerscheedlich hogen Waterstännen gegensietig afslaten weern köönt. Dörgangsslüsen mit twee Doren sünd dar nödig, wo Scheep enen Unnerscheed von Waterstännen överwinne ...

                                               

Solten See

Vun de 510 Millionen km² grote Baberflach vun de Eer fallt 71 % up de Ozeane un blots 21 % up de Kontinente. Vun disse grote Waterflach nimmt de Pazifische Ozean 180 Millionen km², de Atlantische Ozean 106 Millionen km² un de Indische Ozean 75 Mi ...

                                               

Soltwater

Soltwater is all dat Water, wat över 1 % Solt hett. Soltwater gifft dat in Ozeane un generell in de See. Vun 0.1 % bit 1 % Soltandeel heet dat Water Brackwater, dorünner Söötwater. Soltwater hett en gröttere Dicht as Söötwater. Darüm mischt sik d ...

                                               

Springtied

En Springtied is höger as de normalen Tiden. Dat kummt von de meenschopplich Gravitatschoon vun Maand un Sünn, wenn se in een Streek un an een Siet vun de Eer treckt. Ok al twee Daag vörher un twee Daag achteran is dat Water ’n beten höger. De Sp ...

                                               

Stackbusch

Stackbusch is en Utdruck för Busch, de förn Diekbo un för dat Befestigen vunt Över bruukt warrt. Vun 1950 bet 1970 weer Bremervöör de wichtigste Haven för den Ümslag vun Stackbusch, de mit Bullen ut dat Achterland ankeem un op Evers ümladen worrn ...

                                               

Stormfloot

Ene Stormfloot is en von Storm verursaakte Wateranstau an Küsten, besunners an Flachküsten so as an de Noordsee. De Waterstand kann darbi so hooch stiegen, dat Överbowarken un Dieken to Brook gaht un so Överswemmungen deep int Land indringen köön ...

                                               

Tappwater

Tappwater oder Kraantjewater is Water, dat dör Leitungen transporteert warrt en ut de kraan tapp) ruutfleten deit. Een Definitschoon finnt sick in de Nedderlandsche Waterleidingwet, en dor in Art 1 Letter a. Dor folgt uut, dat Kraantjewater versc ...

                                               

Teek

Mit Teek betekent man de Plantenresten, de jümmer, aver sünners nah Stormflooten an de Küsten swemmt wurd un denn de Flootsoom an’ Strand bzw. an’ Diek billd. Tosammen mit den annern Müll, de answemmt wurd, maakt Teek an’ Strand n’ slechten Indru ...

                                               

Tiden

De Tied, dat is dat stüttige Stiegen un Fallen von dat Water in de Meere un de Unnerlööp von de Strööm, dat tostannen kummt dör de Gravitatschoonsknööv von den Maand un in minner Maten ok vun de Sünn. De Gravitatschoonsknööv treckt dorbi dat Wate ...

                                               

Eerdwetenschoppen

De Eerdwetenschoppen vereent all Wetenschoppen, de sik mit den Opbo, Tohopensetten, Gestalt und de Aflööp op un binnen de Eer mitsams ehr Atmosphäär befaten doot. Dorto höört verschiedene Rebeden, de sik toeerst man blots deelwies mit de Eer sülv ...

                                               

Enzyklopädie

Ene Enzyklopädie is en Wark, dat versöcht, dat Weten vun de Welt aftobillen un to vermiddeln. De Enzyklopädie is mehrsttiets ene Form vun en Nakieksel.

                                               

Histoorsche Kritik

De Histoorsche Kritik is en Methode ton Unnersöken vun histoorsche Texte. Se is in dat 18. un 19. Johrhunnert upkamen. Bekannt is se sunnerlich vun dat Unnersöken vun Bibeltexte. De histoorsche Kritik hett dat dor up afsehn, bi dat Unnersöken vun ...

                                               

Bremer Börgermeester

Georg Gröning, Swiegersöhn vun Henrich Köhne jun. Bernhard von Dettenhusen † um 1378 Henrich Köhne jun., Söhn vun Henrich Köhne sen. Nikolaus Hemeling * vör 1310; † 1391, Börgermeester 1367–1391 Diederich Meier * 1687;† 1751, Börgermeester 1742 H ...

                                               

De Gerechten mank de Völker

De Gerechten mank de Völker is nah den 2. Weltkrieg de Begreep för Lüde, de süms keen Juden sünd, man jem ehr Leben insett hefft, üm Jöden ut de Hannen vun de Nazi-Verbrekers un vör den Holocaust to redden.

                                               

Generalitat de Catalunya

Dit is ene List vun de Präsidenten vun de Generalitat de Catalunya, de Regeren vun Katalonien in Spanien. Manuel de Copons i dEsquerrer 1707-1710 Jaume Beuló 1584 Pere Oliver de Boteller i de Riquer 1584-1587 Francesc Giginta 1566-1569 Berenguer ...

                                               

List vun de Hunnenrassen

De List vun de Hunnenrassen enthollt Naams vun Rassen un Rassehybriden vun den Huushund. Dorbi könen glieker Rassen mehrfack upführt ween, wenn se ünner ünnerscheedlich Naams bekannt sünd, jensiets vun de Tüchternaams un de Fédération Cynologique ...

                                               

ISO-3166-1-Kodierlist

De 1974 inföhrte ISO-3166-1-Kodierlist is na Länner sorteert. Du finnst de Codes vun de eersten Deel vun de ISO 3166 unner ALPHA-2, ALPHA-3 un numerischen Codes un de Top Level Domains TLD, de List vun de Afkörten för de Mannschoppen vun’e Intern ...

                                               

Kreisstraten in’n Landkreis Cuxhoben

Na dat Neddersassische Stratengesett is de Landkreis Cuxhoben Dreger för de Stratenbolast för en Reeg von Straten op dat Rebeed von’n Landkreis. Disse Kreisstraten warrt in’n Kreis dörnummereert. De höögste Nummer is de Kreisstraat 74. De Nummer ...

                                               

Kreisstraten in’n Landkreis Heidkreis

Na dat Neddersassische Stratengesett is de Landkreis Heidkreis Dreger för de Stratenbolast för en Reeg von Straten op dat Rebeed von’n Landkreis. Disse Kreisstraten warrt in’n Kreis dörnummereert. De höögste Nummer is de Kreisstraat 164. De Numme ...

                                               

Kreisstraten in’n Landkreis Horborg

Na dat Neddersassische Stratengesett is de Landkreis Horborg Dreger för de Stratenbolast för en Reeg von Straten op dat Rebeed von’n Landkreis. Disse Kreisstraten warrt in’n Kreis dörnummereert. De höögste Nummer is de Kreisstraat 87. Enkelte Num ...

                                               

Kreisstraten in’n Landkreis Lümborg

Na dat Neddersassische Stratengesett is de Landkreis Lümborg Dreger för de Stratenbolast för en Reeg von Straten op dat Rebeed von’n Landkreis. Disse Kreisstraten warrt in’n Kreis dörnummereert. De höögste Nummer is de Kreisstraat 61. Enkelte Num ...

                                               

Kreisstraten in’n Landkreis Oosterholt

Na dat Neddersassische Stratengesett is de Landkreis Oosterholt Dreger för de Stratenbolast för en Reeg von Straten op dat Rebeed von’n Landkreis. Disse Kreisstraten warrt in’n Kreis dörnummereert. De höögste Nummer is de Kreisstraat 46. Enkelte ...

                                               

Kreisstraten in’n Landkreis Rodenborg

Na dat Neddersassische Stratengesett is de Landkreis Rodenborg Dreger för de Stratenbolast för en Reeg von Straten op dat Rebeed von’n Landkreis. Disse Kreisstraten warrt in’n Kreis dörnummereert. De höögste Nummer is de Kreisstraat 246. De Numme ...

                                               

Kreisstraten in’n Landkreis Stood

Na dat Neddersassische Stratengesett is de Landkreis Stood Dreger för de Stratenbolast för en Reeg von Straten op dat Rebeed von’n Landkreis. Disse Kreisstraten warrt in’n Kreis dörnummereert. De höögste Nummer is de Kreisstraat 85. Enkelte Numme ...

                                               

Kreisstraten in’n Landkreis Veern

Na dat Neddersassische Stratengesett is de Landkreis Veern Dreger för de Stratenbolast för en Reeg von Straten op dat Rebeed von’n Landkreis. Disse Kreisstraten warrt in’n Kreis dörnummereert. De höögste Nummer is de Kreisstraat 75. De Nummern sü ...