ⓘ Enzyklopädie. Schon gewusst? Seite 48


                                               

Grootmacht

Faken warrt seggt, en defensive Grootmacht möss sik gegen jedeen annern Staat mit militäärsche Kraft verdeffenderen könen. En offensive Grootmacht möss noog Kraft hebben, allerwegens in de Welt militäärsch mit to snacken. "Man dat is amenne nich ...

                                               

Groten Törkenkrieg

De Grote Törkenkrieg twuschen de Hillge Liga vun europääsche Mächte un dat Osmaansche Riek, ok bekannt as Leopold I. sien groten Törkenkrieg oder as 5. Öösterriekschen Törkenkrieg, duer vun 1683 bit 1699. Unner sien neen Grootwesir Kara Mustafa h ...

                                               

Gustav II. Adolf

Gustav II. Adolf, ut de sweedsche Königsfamilie vun de Wasa is König vun Sweden ween in de Johren vun 1611 bit 1632. He weer een vun de afsunnerlichsten Mannslüde in de Geschicht vun Sweden un besunners vun den Dörtigjohrigen Krieg. He hett dat h ...

                                               

Hadith

Hadith is de Naam for allens, wat upschreven wurrn is over den Propheten Mohammed, wat he seggt hett un wat he daan hett, un wat annere Lüde maakt hefft, wenn de Prophet sik dor nich gegen ütert hett. Dat Woort warrt bruukt for allens tosamen, wa ...

                                               

Otto Hahn

Otto Hahn weer en vun de beröhmteste düütsche Chemiker. 1901 promoveert Hahn in Marburg "Über Bromderivate des Isoeugenols", en Thema ut’t Rebeet vun de organisch Chemie. 1904 gung Hahn an’t University College vun de University of London. 1906 ke ...

                                               

Heliozentrisch Weltbild

Dat heliozentrisch Weltbild geiht dor vun ut, datt de Planeten sik üm de Sünn dreiht. Bi düsse Vörstellung steiht de Sünn in de Midden vun de Welt, un nich, as dat vördem annahmen wurr, de Eer. As dat geozentrisch Weltbild un later dat heliozentr ...

                                               

Hex

Ene Hex is en Froonsminsch, de na den Avergloven mit den Düvel in’n Bund steiht, mit geheme Kräft den Mitminschen an Liev un Goot, dör Brand un Unweer schaden, em behexen un sik sülvst in de Gestalt vun ene Katt oder vun en annert Deert verwannel ...

                                               

Hinrich (Latiensch Kaiserriek)

Hinrich weer de tweete Kaiser vun dat Latiensche Kaiserriek vun Konstantinopel. He weer de jüngere Söhn vun den Grafen Balduin V. vun Hennegau later Graaf Balduin VIII. vun Flannern vun Mararethe, Philipp vun Elsass siene Süster. Üm 1201 rüm hett ...

                                               

Histoorsche Tietafsnitten

As Vörgeschicht oder Fröhgeschicht warrt de Tietafsnitt vun de minschliche Geschicht betekent, vun de kene schriftlichen Dokumenten vörhannen sünd. Wi sünd also blots up de Funnen unner use Fööt, up de "Boddenoorkunnen" anwiest. De vör- un fröhge ...

                                               

Historie vun den Johanniterorden

De Johanniter sünd en geistlichen Ridderorden, de int 11. Jahrhunnert grünnt woor för den Schutz un de Krankenpleeg vun de Palästinapilgers. An de Spitz stund de Grootmester. Ehr Banner weer dat witte Krüüz mit acht Spitzen up en root Feld. De Hö ...

                                               

Hunerik

Hunerik weer de Söhn vun Geiserik vun 477 bit 484 König vun de Wandalen. Nümms kann genau seggen, wannehr Hunerik baren is, man dat warrt vertellt, dat weer vör den Övergang vun de Wandalen vun Spanien nah Afrika in dat Jahr 429. Vun dat Jahr 442 ...

                                               

Iesen (Bruuk)

Dat Iesen weer en olen Bruuk, de in Bremen vunn Anfang vun dat 14. Johrhunnert bit ton Eersten Weltkrieg utöövt wurrn is. Dor gung dat um en Eten bi, dat jedeen Ratsherr up egen Kosten for den Bremer Rat utgeven möss.

                                               

Jaquerie

De Buurnopstand vun de Jaquerie weer en Opstand vun franzöösche Buurn in’t Johr 1358. Dat weer in’n Hunnertjöhrigen Krieg. Den Naam hett de Opstand vun den Ökelnaam Jacques Bonhomme för de franzööschen Buurn. Dat Land weer to de Tiet temlich in’e ...

                                               

Jeanne d’Arc

Jeanne d’Arc weer ene Fru ut Frankriek, ut lothringsche Grenzrebeet. Wegens ehr Heer warr dat engelsche Heer slahn, dat tosamen mit Burgund gegen Frankriek in’n Krieg weer. Siet 1920 warrt se vun de Röömsch-kathoolsche Kark as hillig gellen laten ...

                                               

Kaahumanu

Ehre Mudder weer Namahana, ehr Vadder Keeaumoku. He weer Ratgever vun den König Kamehameha I. As se 13 Jahr oolt weer, is se mit düssen König verheiraat wurrn. Kamehameha hett mehr Froons harrt, man Kaahumanu is sien Leevste wurrn. He hett seggt, ...

                                               

Kaak

De Kaak oder Schandpahl weer en Warktüüch för de Straaf vun Lüde, de as Verbrekers ansehn wurrn sünd. Dor hannel sik dat bi um en Suul, en Plattform oder en Pahl, wo de Minsch an fastbunnen wurrn is. Denn weer he so utstellt un de Lüde kunnen em ...

                                               

Kaiser

De Titel Kaiser is vun den röömschen Naam Gaius Iulius Caesar hernahmen. Vun Augustus af an sünd de Herrschers vun dat Röömsche Riek "Kaiser" nömmt wurrn. Akraat weer de Reed vun Imperator Caesar Augustus. De Kaisertied duer in dat Byzantiensche ...

                                               

David Kalakaua

David Kalakaua weer de leste König, de in dat Königriek vun Hawaii regeeren dö. He regeer vun den 12. Februar 1874 af an solang, bit he sturben weer.

                                               

Kanzleispraak

Ene Kanzleispraak is ene Spraakform, so as se vun de Kanzlein vun de Övrigkeit bruukt warrt. De Kanzleispraak is ene temlich formale Spraak, de sik düüdlich vun de sprakene Spraak ünnerscheden deit. In Düütschland weer de Kanzleispraak vun Meißen ...

                                               

Katharina de Grote

Katharina de Grote weer en düütsche Prinzessin vun Anhalt-Zerbst vun 1725 bet 1740 Zarin vun Russland. Se reep Düütsche int Land sünners Hessen, Süüddüütsche un Mennoniten. In de Tiet vun Katharina, de na Peter den Groten Zarin weer, weern de Fav ...

                                               

Kleopatra VII.

Kleopatra VII. Philopator ; * 69 v. Chr.; † 12. August 30 v. Chr. in Alexandria) regeer as leste Königin över dat Riek vun de Ptolomäers un as leste Fro up den Throon vun de Pharaonen in dat ole Ägypten vun 51 v. Chr. bit 30 v. Chr. In de eersten ...

                                               

Koolt Krieg

De Kole Krieg weer en Konflikt vun de USA un anner Länner, vele kapitalistische un de Sowjetunion un anner Länner, vele kommunistische. De Kole Krieg wörr ok Ost-West-Konflikt nöömt. Wichtige Positschonen in dissen Krieg harrn de amerikaansche Ge ...

                                               

Krüüztog

Krüüztog weer en Krieg von europääsche Rüters gegen islaamsche Herrscher int Middelöller, ton Bispeel Saladin. Dat geev söben Krüüztöög. Dee erste weer noht Grote Schisma. De eerste Krüüztog worr vunn Paapst Urban II. mookt. Dat weer vun 1096 bet ...

                                               

Landraad (Ridderschop)

De Breemsche Landschop Ridderschop von dat Hartogdom Bremen in dat fröhere Hartogdom Bremen weer indeelt in söss Zirkels. In jeden von de söss Zirkels hett dat een Landraad geven. De Landraad müss in sien Zirkel en Eddelgood hebben un dor ok würk ...

                                               

Leonardo da Vinci

Leonardo da Vinci weer en italienschen Maler, Bildhauer, Architekt, Musiker, Mechaniker, Ingenieur un Naturphilosoph. Welke vun de Rebeden vun sien Arbeid weern Mechanik un Hydraulik. Vele weltberöhmte Biller, to’n Bispeel Mona Lisa sünd vun Leon ...

                                               

Likedeeler

De Piraten in de Hanse hebt sick sülms Likedeelers nannt, as se dat wat se den Koopmans raubt hebt to glieken deelen ünner sick updeelt hebt. Klaus Störtebecker un Gödeke Michels wern de Likendeelers, de in Norddütschland wohl jedereen kennt. Et ...

                                               

Liliuokalani

As dat in Hawaii Tradition weer, is Liliuokalani as een lüttje Deern nich bi ehre richtigen Öllern upwussen. Se keem nah annere Öllern hen. Later is se up de königlich School uptagen wurrn. Dor harrn Missionars ut de USA dat Seggen. Se lehr de en ...

                                               

List vun de Bischöp un Arzbischöp vun Bremen

848 is dat Bisdom Bremen tohopenleggt wurrn mit dat Arzbisdom Hamborg. De Seet weer Bremen. Paapst Honorius III. hett 1224 fastleggt, dat vun nu af an bi dat Dubbelbisdom blieven scholl. De Seet vun dat Arzbisdom scholl vun nu af an endgüllig Bre ...

                                               

List vun de Herrschers mit Naam Hinrich

Hinrich XI. Reuß, Först 1692–1726 Hinrich X. Haynau, Hartog 1441–1452 Hinrich X. Bayern, de Stolte, Hartog 1126–1138 Hinrich XI. Liegnitz, Hartog 1551–1576, 1580–1581 Hinrich IX. Glogau, Hartog 1467–1476 Hinrich XI. Reuß ö.L., Graaf 1722–1778; Fö ...

                                               

List vun Herrschers mit den Naam Ferdinand

Ferdinand Parma, Hartog 1765–1802 Ferdinand Guarda, Hartog bis 1534 Ferdinand Schwarzenberg, Först Ferdinand Savoyen, Hartog vun Genf bit 1855 Ferdinand Flannern, Graaf 1212–1233 Ferdinand Würzborg, lesten Kurförsten bit 1806 un Groothartog vun W ...

                                               

List vun Herrschers mit den Naam Joseph

Joseph Bonaparte, König vun Neapel 1806–1808, König vun Spanien 1808–1813 Joseph II. Esterhazy de Galantha, Bane vun Kroatien 1733–1741 Josef Wenzel I. Liechtenstein, Först 1712–1718, 1732–1745, 1748–1772 Josef Johann Adam Liechtenstein, Först 17 ...

                                               

List vun Herrschers mit den Naam Karl

1818–1844 Karl XIV. Johann Sweden, König vun Sweden 1859–1872 Karl XV. Sweden, König vun Schweden siet 1973 Carl XVI. Gustaf, König vun Schweden 1697–1718 Karl XII. Sweden, König vun Schweden 1809–1818 Karl XIII. Sweden, König vun Schweden 1660–1 ...

                                               

List vun Herrschers mit den Naam Leopold

Leopold I. Anholt-Dessau de Ole Dessauer, Först 1693–1747 Leopold I. Belgien, König vun Belgien 1831–1865 Leopold I. HRR, Kaiser 1640–1705 vun dat Hillige Röömsche Riek Leopold I. Lippe, Först 1789–1802 Leopold I. Öösterreich de Vörnehme, Markgre ...

                                               

William Charles Lunalilo

William Charles Lunalilo weer vun den 9. Januar 1873 af an bit nah sienen Dood König vun Hawaii. He weer een wietlöftigen Verwandten vun Kamehameha I. As Kamehameha V. 1872 sturben weer, weer ut sien Dynastie nümms mehr dor. Nah dat Recht vun Haw ...

                                               

Matthias (HRR)

Matthias weer Kaiser vun dat Hillige Röömsche Riek vun Düütsche Natschoon un Erzhartog vun Öösterriek vun 1612-1619. Al vun 1608 af an is he König vun Ungarn vun Kroatien ween. Vun 1611 af an weer he ok König vun Böhmen. Sien Wahlspröök weer Conc ...

                                               

Golda Meir

Golda Meïr weer de Ministerpräsidentsche vun Israel vun 1969 bit 1974. Se weer 1898 in de Ukraine boren. De Familie vun ehr gung korte Tiet later na Milwaukee, Wisconsin, in Amerika. Golda Meir harr en Amt in de Gewerkschap Histadrut. 1949, een J ...

                                               

Middelöller

Dat Middelöller is de Tied vun de Ridders, obers ok vun de Hanse. Wi rekent dat Middelöller vun dat Enn vun dat Weströmsche Riek anno 476 bet kort vör 1500, wo Christoph Kolumbus na Amerika fohrn is. Dat Middelöller ward ok rekent vun de Deelen v ...

                                               

Johan Maurits van Nassau-Siegen

Johan Maurits van Nassau-Siegen weer en nedderlandsch Humanist vun 1637 bet 1644 de Guvernör vun dat nedderlandsche Brasilien. He harr de Idee, in de Kolonierebeden in Brasilien en Kolonie optoboen, de nich blot op Hannel baseert, sünnern ok op d ...

                                               

Neocorus

Johann Adolfi Köster, mit latienschen Naam Neocorus weer sowat, as een "Chronist", dat is een de veel schrifft. Upschreven hett he in siene Krönk in Middelnedderdüütsche Spraak de Geschicht vun dat Land Dithmarschen. Un he weer Paster vun de Kark ...

                                               

Nofretete

Nofrete weer ene Königin in’t Ole Ägypten in’t 14. Johrhunnert vör Christus. Se weer de Fru vun’n König Amenophis IV. vun Ägypten. Amenophis harr en Sünnenmonotheismus. Nofretete weer ut ene Königsfamilie. Se trock mit den König noh Amarna in Böv ...

                                               

Odoaker

Odoaker weer en Heerführer bi de Westgermanen, he sett as röömsche Söldnergeneraal den lesten weströömschen Kaiser Romulus Augustulus af, un siene Suldaten repen em 476 as König vun Italien ut.

                                               

Oktoberrevolutschoon

De Oktoberrevolutschoon weer de wichtigste Revolution vunn Kommunismus. De Oktoberrevolutschoon weer 1917 in Russland, wat to de Tied vunn Sankt Petersborger Arbeiderroot un en Kriegskabinett regeert worr. De Mann #1 bi de Revolutschoon vun de Bo ...

                                               

Johann Gerhard Oncken

Johann Gerhard Oncken hett den Anfang maakt un den Grund leggt vun den düütschen Baptistengemeenden un den annern op dat europääschen Fastland.

                                               

Ool Grekenland

Dat Ole Grekenland weer ene vun de Hoochkulturen vun de Antike. Dat ward seggt, dat ole Athen de eerste Demokratie weer. Platon, de vun Philosophiehistorikern de wichtigste Philosoph vun de Antike gellen laten ward, weer Athener. Man ok Sparta, T ...

                                               

Opklärung

Dat "Tiedöller vun de Opklärung" is en Tiedöller, wo dat dor üm güng, mit Hölpe vun de Vernunft dat Denken free to maken vun all Stuurheit, Vörordelen un Ideologien, de ut ole Tieden överkamen weern un de ehre Tied al aflopen weern. Ok scholl all ...

                                               

Denis Papin

Denis Papin is möglicherwies de Erfinner vun de Dampmaschien. He studeert vun 1661 an de Universität in Angers un warr Doktor vun de Medizin. 1671 warr Papin Assistent vun Christiaan Huygens in Paris. Se arbeiden ant Projekt Pulverkraftmaschien. ...

                                               

Rosa Parks

Rosa Louise Parks is as Minschenrechtsaktivistin beröhmt worrn. Se worr 1913 in Alabama in’e USA boren. 1955 weer se in en Omnibus in de Stadt Montgomery in Alabama, wo de Fohrer ehr sech, dat se ehrn Sitz för en witten Mann free moken süll. Wiel ...

                                               

Samuel Pepys

Samuel Pepys weer een engelschen Amtsmann in dat 17.Jahrhunnert, in de Tiet vun dat Barock. He is bekannt wurrn vunwegen siene Dageböker. Düsse Böker sünd een interessant Mengelmoos vun ganz intime Saken öber sien persönlich Leben un Vertellen vu ...

                                               

Eva Peron

Eva Peron weer de Fru vun Juan Domingo Peron, de vun 1946 bet 1955 un 1973 bet 1974 Präsident vun Argentinien weer. Eva Peron weer ut en armen Deel vun ene Stadt bi Buenos Aires. Eva Peron warr ene bekannte Anseggersche bi’t Radio. Eva Peron warr ...

                                               

Peter de Grote

Peter I. de Grote weer vun 1689 bit 1735 Zar vun Russland. Russland harr in den Noordschen Krieg in de Slacht bi Narva tegen Sweden verlaren, man kreeg later Estland un Livland, wo ok Riga tohören dö, wedder torüch. Peter stell allerhand int Syst ...