ⓘ Enzyklopädie. Schon gewusst? Seite 467




                                               

Blieazid

Explosionssnelligkeit: 4630 m/s Verbrennwarms: 630 cal/g Verpuffungspunkt: 340 °C/10S Fuchtigkeitsopnahm bi 30 °C un 90 % rel. Luftfuchtigkeit: 0.84 % Explosionswarms: 367/g Slagfienföhligkeit na Koenen: 0.4 kg m Gewichtsverlust na 2 Daag bi 100 ...

                                               

Calciumhydrid

Calciumhydrid warrt dör dat Överleiden vun Waterstoff över Calcium bi 400 °C herstellt: C a + H 2 ⟶ C a H 2 {\displaystyle \mathrm {Ca+H_{2}\longrightarrow CaH_{2}} }

                                               

Chlorwaterstoff

Chlorwaterstoff, wat na’t System ok Waterstoffchlorid nöömt warrt, is en cheemsch Verbinnen, dat de cheemsch Summenformel HCl hett. Chlorwaterstoff is en Gas ahn Klöör, aver mit en stekend Röök. In Water lööst sik dat Gas un warrt dorin denn to S ...

                                               

Cumarin

Cumarin is en cheemsche Verbinnen ut dat Rebeet vun de orgaanschen Chemie. Dat is de Stoff, de för den egenen, krüderigen Röök vun frisch Hau un dröög Möösch verantwoortlich is. In gröttere Mengden schaadt Cumarin de Gesundheit.

                                               

Distickstoffmonoxid

Distickstoffmonoxid is en Gas ahn Klöör ut de Grupp vun de Stickoxiden. en begäng Trivialnaam för dat Gas is Lachgas. De cheemsch Summenformel is N 2 O. In öllere Literatur kann dat Gas ok as Stickoxydul oder Stickoxidul betekend wesen.

                                               

Ethan

Ethan oder Äthan is en cheemsche Verbinnen ut de Stoffgrupp vun de Alkanen. De Verbinnen is en Gas ahn Röök un ahn Klöör, dat vör allen to’n Hitten un Böten bruukt warrt. Afleidt vun Ethan is de Ethylgrupp. Blangen Methan is Ethan en Hööftbestand ...

                                               

Galliumarsenid

De binäre cheemsche Verbinnen Galliumarsenid is en Halfleiderwarkstoff, de halfleiden aver ok semiisoleeren wesen kann. De Verbinnen un Epitaxie-Schichten, de op dit Substratmaterial opboet, sünd dat Utgangsprodukt för de Produkschoon vun elektro ...

                                               

Kohlenstoffmonoxid

Kohlenstoffmonoxid is en cheemsch Verbinnen, de ut Kohlenstoff un Suerstoff tosamensett is. Blangen dat Kohlenstoffdioxid, Kohlenstofftrioxid und Kohlenstoffsuboxid is dat een vun de Oxiden vun’n Kohlenstoff. Kohlenstoffmonoxid is en giftig Gas a ...

                                               

Kohlensüür

De Kohlensüür is en tweeprotonige Süür. Se kummt tostann, wenn dat Süüranhydrid Kohlenstoffdioxid mit Water reageert. Ehr Solten warrt as Carbonaten oder as Hydrogencarbonarten betekent, man ok ehr Esters warrt Carbonaten nöömt. Technisch bedüden ...

                                               

Miegstoff

Miegstoff, cheemsch Kohlensüürdiamid, is en orgaansche Verbinnen, de vun vele Deerten as en Endprodukt vun’n Stoffwessel vun Stickstoffverbinnen in’n so nöömten Miegstoffzyklus produzeert un in’n Urin utscheedt warrt. Rein Miegstoff is en witten, ...

                                               

Monosilan

Monosilan is de eenfackste Verbinnen ut de Stoffgrupp vun de Silanen, de ok as Siliziumwaterstoffen betekent warrt. Anners as dat analoge Methan ut de Grupp vun de Alkanen hett Monosilan en asigen Röök.

                                               

N-Butan

n -Butan is en gasförmig Alkan ahn Klöör, dat de graadlienige Struktur vun de beiden Strukturisomeren vun’t Butan dorstellt. Dat annere Isomer is dat Isobutan CH 3.

                                               

Natronlaug

De Natronlaug is de Laug, de rutkümmt, wenn een Natriumhydroxid in Water oplöst. Dat Natriumhydroxid deelt sick op in dat Na + -Ion un dat Hydroxid-Ion OH -. Dat Hydroxid-Ion is denn de Base, de Protonens antrecken un opnehm kann. Natronlaug is e ...

                                               

Propan

Propan is en brennbor Gas ahn Klöör, dat to de Kohlenwaterstoffen tellt. In de Stoffgrupp un homologen Reeg vun de Alkanen steiht Propan an drüdde Steed.

                                               

Scandiumoxid

Scandiumoxid is dat Produkt, dat bi’t Verbrennen vun elementar Scandium an de Luft tostannen kummt. De cheemsche Verbinnen entsteiht bi de Oxidatschoon vun Scandium to Sc 3+ bi 800800 °C oder dör Gleihn vun Scandiumsolten. Dat Oxid is en witt Pul ...

                                               

Sterkobilin

Sterkobilin höört vun wegen sien Molekülstruktur to de Tetrapyrrolen un is en Afboprodukt vun’t Hämoglobin. Sterkobilin kummt dör Derivatiseeren vun Bilirubin tostannen un is verantwoortlich för de brune Farv vun de Schiet bi Minschen. De Verbinn ...

                                               

1 1-Trichlorethan

1.1.1-Trichlorethan is en cheemschen Stoff ut de Grupp vun de Chlorkohlenwaterstoffen. De Stoff is en Isomer to 1.1.2-Trichlorethan.

                                               

Urobilin

Urobilinen oder Mesobilinen sünd Gallenfarvstoffen un Afboprodukten vunt Hämoglobin. Disse Stoffen drägt bi de meisten Söögdeerten to de Klöör vun Schiet bi. Se kamt in’n Darm tostannen, neemlich dör Oxidatschoon vun Bilirubin, wobi de nich klöör ...

                                               

Driefgas

En Driefgas is allgemeen en Gas dat dör Druck komprimeert un verfletigt worrn is un denn tomeist in en Druckluftbuddel oder Spröhdoos ünner Druck affüllt warrt. Dat is dorvör goot, en Stoff, de in de Spröhdoos affült is, dör den egen Druck vun’t ...

                                               

Knallgas

Knallgas is en Mischen ut gasförmigen Waterstoff un Suerstoff, de explosionsordig tünnern kann. Wenn de Mischen Kuntakt kriggt to apen Füer, gifft dat de so nöömte Knallgasreakschoon. In Luft ünner atmosphäärschen Druck mutt de Volumenandeel vun’ ...

                                               

Sporengas

As Sporengasen warrt Gasen betekent, de blots in lütte Andelen in de Luft – sünners in de Eerdatmosphäär – vörkamt. Se maakt normalerwies weniger as 1 % ut un ümfaat dormit all Gasen blangen de beiden Hööftbestanddelen Stickstoff un Suerstoff, Ar ...

                                               

Adamin

Adamin is en teemlich roor Mineral ut de Libethenit-Reeg vun de waterfre’en Phosphaten mit inlagerte Frömdionen. Dat Mineral kristalliseert in’t orthorhombische Kristallsystem un hett dorbi de cheemsch Formel Zn 2. Adamin billt korte un lange pri ...

                                               

Aktinolith

Aktinolith is en bekannt steenbilln Mineral ut de Mineralklass vun de Silikaten, dat teemlich faken vörkummt. Nipp un nau is dat en Bandsilikat ut de Koppel vun de Calcium-Amphibolen. Dat MIneral kristalliseert in’t monokline Kristallsystem mit d ...

                                               

Altait

Altait is en roor Mineral ut de Mineralklass vun de Sulfiden un Sulfosolten. Dat Mineral kristalliseert in’t kuubsche Kristallsystem mit de cheemschen Tosamensetten PbTe. Dorbi billt Altait tomeist bit to twee Zentimeter grote Massen, roor ok lüt ...

                                               

Anglesit

Anglesit is en teemlich roor Mineral ut de Klass vun de waterfreVen Sulfaten ahn frömme Anionen. As all Bliemineralen hett dat en Demantgleem, de den Eddelstenen gliek is. De Klöör wesselt twüschen geel-witt, grau, gröön oder ahn Klöör. Dat Miner ...

                                               

Anhydrit

Anhydrit is en faken Mineral ut de Mineralklass vun de waterfre’en Sulfaten ahn frömme Anionen, dat in’t orthorhombische Kristallsystem mit de cheemschen Formel CaSO 4 kristalliseert un tomeist groffkörnige, massige Aggregaten billt. Mitünenr bil ...

                                               

Aragonit

Aragonit is en Mineral un Modifikatschoon vun’t Calciumcarbonat. Na Strunz warrt dat in de Mineralklass vun de waterfr’en Carbonaten ahn frömde Anionen inordent. Aragonit kristalliseert in’t orthorhombische Kristallsystem mit de cheemschen Formel ...

                                               

Argentit

Argentit is en Ierz ut de Mineralklass vun de Sulfiden un Sulfosolten mit en Stoffproportschoon Metall:Swevel > 1:1. Dat Mineral kristalliseert in’m kuubschen Kristallsystem mit de Tohopensetten Ag 2 S un billt tomeist wörpelförmig bit oktaedr ...

                                               

Azurit

Azurit is en Mineral ut de Mineralklass vun de Carbonaten, dat faken vörkummt. Azurit kristalliseert in’t monokline Kristallsystem mit de cheemschen Tosamensetten Cu 3 2 un is tomeist in Form vun lütte prismaatsche, kortsüülige oder tafelige Kris ...

                                               

Berlinit (Mineral)

Berlinit is en roor Mineral ut de Mineralklass vun de "Phosphaten, Arsenaten un Vanadaten", dat in’t trigonale Kristallsystem mit de cheemschen Tosamensetten Al kristalliseert un dormit en Aluminiumorthophosphat is. Berlinit entwickelt tomeist fe ...

                                               

Beryll

Beryll is en faken vörkamend Silikat-Mineral ut de Mineralklass vun de Ringsilikaten, dat in ä.t hexagonale Kristallsystem kristaliseert. Sien cheemsch Tosamensetten is Be 3 Al 2, de Dicht liggt twüschen 2.6 un 2.9 g/cm³ bi en Mohshard vun 7.5 bi ...

                                               

Biotit

Biotit gellt na en Besluss vun de International Mineralogical Association siet 1999 nich mehr as en egenstännig Mineral, man warrt nu as Mischkristall vun de Annit-Phlogopit-Mischreeg ansehn. Biotit kristalliseert in’t monokline Kristallsystem mi ...

                                               

Bornit

Bornit is en faken vörkommend Mineral ut de Klass vun de Sulfiden mit en Mengdenproportschoon vun Metall:Swevel > 1:1. Dat Mineral kristalliseert in’t orthorhombsche Kristallsystem un bildt sik tomeist teemlich massig ut. Kristallen in oktaede ...

                                               

Cavansit

Cavansit is en roor Mineral ut de Mineralklass vun de Schichtsilikaten. Dat Mineral hett de cheemsch Formel Ca 4 H 2 O un kristalliseert in’t orthorhombsche Kristallsystem, wobi lange tafelige, prismaatsche oder nadelige Kristallen tostannen kamt ...

                                               

Cerussit

Dat Mineral kristalliseert in’t orthorhombische Kristallsystem mit de cheemschen Tosamensetten Pb. Tomeist billt dat dorbi prismaatsche oder pyramidale Kristallen ut, jüst so aver ok massige Aggregaten. Dör Tweeschenbilln billt sik bito pseudohex ...

                                               

Chalkopyrit

Chalkopyrit is en bannig faken vörkommend Mineral ut de Klass vun de Sulfide. Kopperkies hett de cheemsch Tohopensetten CuFeS 2, wiest also en Proportschoon Metall:Swevel vun 1:1 op un hett en Kopperandeel vun bit to 35 %. Dat Mineral kristallise ...

                                               

Chalkosin

Chalkosin is en Mineral, dat faken vörkummt un to de Mineralklass vun de Sulfiden un Sulfosolten tellt un en Stoffmengdenverhollen Metall:Swevel, Selen, Tellur > 1:1 opwiest. Dat Mineral kristalliseert in’n monoklinen Kristallsystem mit de che ...

                                               

Chromit

Chromit, Chromiesensteen oder Chromiesenierz is en Oxid-Mineral mit en Mengdenporportschoon Metall: Suerstoff vun 3:4, wat in dat kuubsche Kristallsystem kristalliseert un de cheemsch Tosamensetten FeCr 2 O 4 opwiesen deit. Dat Mineral is vun bru ...

                                               

Cinnabarit

Cinnabarit is en Mineral ut de Mineralklass vun de Sulfiden mit de Mengdenproportschonen Metall:Swevel = 1:1. Dat Mineral kristalliseert in dat trigonale Kristallsystem un billt tomeist tafelige oder prismatsche Kristallen, kummt aver ok in massi ...

                                               

Fluorit

Fluorit oder Flussspat is en Mineral ut de Mineralklass vun de Halogeniden mit de cheemsch Formel CaF 2. Cheemsch hannelt sik dat dorbi also um Calciumfluorit. Fluorit kristalliseert in’t kuubsche Kristallsystem, de Struktur kann as kuubsch flach ...

                                               

Galenit

Galenit is en verbreedt Mineral ut de Mineralklass vun de Sulfide un Sulfosolten mit en Stoffproportschoon Metall: Swevel = 1: 1. In de Chemie ist Galenit as Blie-sulfid bekannt. Dat kristalliseert in dat kuubsch Kristallsystem mit de Formel PbS ...

                                               

Halit

Halit oder Steensolt is dat Mineral vun de cheemsch Verbinnen Natriumchlorid ut de Mineralklass vun de eenfachen Halogeniden. Halit kummt faken vör un kristalliseert in’t kuubsche Kristallsystem mit de Tosamensetten NaCl. Dorbi entstaht tomeist k ...

                                               

Hämatit

Hämatit is en Mineral ut de Klass vun de Oxiden, dat bannig faken vörkummt. De cheemsche Formel vun Hämatit is Fe 2 O 3 un stellt dormit de fakenste natüürliche Modifikatschoon vun’t Iesen-oxid. Dat Mineral kristalliseert in’t trigonale Kristalls ...

                                               

Hapkeit

Hapkeit is en bannig roor Mineral ut de Mineralklass vun de ‚Elementen‘. Dat Mineral kristalliseert in’t kuubsche Kristallsystem mit de cheemschen Tosamensetten Fe 2 Si. Ut Sicht vun de Chemie is dat also en Iesen-Silizid. Bit nu is Hapkeit blots ...

                                               

Krokoit

Krokoit is en roor vörkamend Mineral ut de Mineralklass vun de Chromaten. Dat Mineral kristalliseert in’t monokline Kristallsystem mit de cheemsch Tohopensetten PbCrO 4. Dorbi entstaht tomeist lange prismatsche nadelförmig Kristallen aver ok krus ...

                                               

Legrandit

Legrandit is en roor Mineral ut de Mineralklass vun de waterholligen Phosphaten mit frömme Anionen. Dat kristalliseert in’t monokline Kristallsystem mit de cheemschen Tosamensetten Zn 2 H 2 O un entwcikelt dorbi tomeist lange prismatsche oder rad ...

                                               

Muskovit

Muskovit is en düchtig faken vörkamend Mineral ut de Mineralklass vun de Silikaten un ut de Orden vun de Schichtsilikaten.

                                               

Petalit

Petalit is en Mineral ut de Klass vun de Silikaten. Petalit kristaliseert in’t monokline System un is ahn Klöör, manchmol ok rosa. De Streekklöör is witt. Vun de Chemie her hannelt sik dat hier üm en Lihtium-Aluminium-Silikat.

                                               

Pretulit

Pretulit is en roor Mineral ut de Mineralklass vun de "Phosphaten, Arsenaten un Vanadaten" mit de cheemschen Tosamensetten Sc un dormit ut cheemsche Sicht en Scandium-Phosphat. Pretulit kristalliseert in’t tetragonale Kristallsystem un billt lütt ...

                                               

Realgar

Realgar is en faken vörkamend Arsen-Swevel-Mineral ut de Mineralklass vun de nichmetallschen Sulfiden. Realgar kristalliseert in’n monoklin Kristallsystem mit de Formel As 4 S 4, wobi prismatsche, längststreifte Kristallen oder en massig, köörnig ...