ⓘ Enzyklopädie. Schon gewusst? Seite 366




                                               

Apomorphie

Apomorphie is en Begreep, de in de Kladistik bruukt warrt. In de Systematik vun de Phylogenese weert mit "Apomorphie" de Kennteken vun en Taxon oder Grupp vun Taxa betekent de, vergleken mit de Vorwesers, nee hento kamen sünd. Gegen de Apomorphie ...

                                               

Evolutschoon

Evolutschoon oder Evolution warrt dat nömmt, wenn sik de Kennteken vun en Populatschoon vun Leevwesen, lütt bi lütt, vun Generatschoon to Generatschoon, ännern doot. De Evolutschoonsbiologie befaat sik mit de Evolutschoonsgeschicht un stellt Theo ...

                                               

Kladistik

De Kladistik oder phylogeneet‘sche Systematik is en Arbeitstwieg ut de bioloogsche Systematik un Taxonomie. Se steiht up de Grundlaag vun de Evolutschoonsbiologie. Toeerst is se vun den düütschen Entomologen Willi Hennig in de 1950er Johre groff ...

                                               

Sustergrupp

Sustergrupp oder Swestergrupp, ok Sustertaxon nömmt, is en Begreep ut de Kladistik. Twee Taxa, de vun een Stammaart utgaht, de bloß man bi düsse Taxa vörliggen doot, sünd Sustergruppen. Sustergruppen up de Hööchde vun Aarden weert Susteraarden nö ...

                                               

Föhrenfamilie

All disse Planten sünd ümmergröne Bööm, blots twee nich: de Lärkendannen un de Goldlärkendann. Jümehr Blööd hebbt de Foorm vun Nadels und sitt as Spiraal oder in Büschels op de Twiegen. De Saat wasst in Kienappels.

                                               

Meven

Meven, Mewen, Möwen oder Möven, ok Koben, Kobben oder koaven un koaben sünd kräftige, kregelige Watervagels, bannig gode Flegers un Swemmers mit ene krieschige Stimm. De groten Meven, so as de Manteldreger, de Kobbe un de Lüttje Manteldreger drää ...

                                               

Winnewörp

De Winnewörp is ene Familie vun Deerten, de ünner de Eer leevt. Alhannten wett he ok "De swarte Düvel" nöömt. Winnewörpen höört to de Familie vun de Talpidae. De gifft dat in’n Noorden un in de Midden vun Eurasien vun Noordamerika. De Winnewörp-O ...

                                               

Eschen

De Eschen sünd en Geslecht vun Bööm in de Familie vun de Öölboomplanten. Eschen sünd Bööm un smiet in’n Harvst ehr Loof afsmeet. Blot een Oort, de Esch, kaamt in Europa vör. Üm un bi 65 Oorden kaamt op de nördliche Hälft vun de Eer vör, vör allen ...

                                               

Föhren

De Föhren sünd vör allen op de Noordhalvkugel vun de Eer tohuus. Se möögt de köhl-fuchten Klimarebeden, se hebbt aber ok subtroopsche un troopsche Rebeden besiedelt. Vundaag warrt se weltwiet anboot.

                                               

Kamell

De Kamellen billt en Geslecht ut de Familje vun de Korfblomen. All sünd se to finnen up Ackerland, up wööste Plätz un an Wegränner, wo se sik faken so stark vermehrt, dat se dar towielen dichte Teppichen billt. Blots de Farver-Hundskamell un de r ...

                                               

Klever

Klever, ok Klaver, is en Geslecht vun Planten ut de Familie vun de Fabaceae. De botaansche Geslechtsnaam kummt vun de Tall vun de Blööd latiensch tres = dree, folium = Blatt. De Blöten sünd mehrst purpur oder witt. Alle Kleveroorden leevt mit Bak ...

                                               

Linnen (Boom)

Vör allen Linnen, de in Städer as Stratenbööm staht, hebbt faken Problemen mit de Linnenspinnmiet. Bi starken Befall dör disse Mieten köönt de Bööm al in’n Juli all ehr Loof verloren hebben. Stratenbööm warrt ok fakener vun de Lütte Linnenblattwö ...

                                               

Tittenmüüs

De Tittenmüüs sünd en Geslecht vun Müüs, de in Afrika süden de Sahara vörkaamt. Se tekent sik dör en besünners grote Tall Titten ut, de bet to 24 bedragen kann. Opwenigst Titten hett Shortridge sien Tittenmuus mit teihn Titten. Welk vun de Titten ...

                                               

Kimilsungie

De Kimilsungie is en Dendrobium-Hybrid, de vigelett blöht, un is blangen de Kimjongilie een vun de beiden Natschonalblomen vun Noordkorea. Se hett ehrn Naam kregen, as Kim Il-sung in’n April 1965 na Indonesien reist is un Sukarno drapen hett. Se ...

                                               

Amphibien

Ünnerordnung: Salamandroidea Ünnerordnung: Cryptobranchiodea Oort: Alpensalamander Salamandra atra Ordnung: Urodela oder Caudata - de mit’n Steert Genus: Salamandra Familie: Salamandridae Ünnerordnung: Sirenoidea Oort: salamandra - kriggt lebenni ...

                                               

Musseln

Musseln sünd kopplose Weekdeerten in harte Schalen, de dör Sluutmuskeln slaten weern köönt. Ene scharneeroordige, hurnige Huut, dat Slottband, hollt de beiden Schalen tosamen. De wieke Körper is an de Buuksiet as en Foot utbillt, up den de Mussel ...

                                               

Myzel

Dat Myzel oder Mycel, Plural Myzelien un Mycelien is dat fiene Geweev ut all Swammfadens vun en Swamm oder Bakterium. In de Umgangsspraak weert de Swämme Poggenstöhle nömmt. Man en Poggenstohl is bloß dat Fruchtlief vun en Swamm, dat utn Unnergru ...

                                               

Poggenstöhle

En Poggenstohl is dat Fruchtlief vun en Swamm. Poggenstöhle maakt man bloß en lüttjen Deel vun den Swamm ut. De gröttere Deel befinnt sik unner de Eer in Form vun Swammfadens un billt dor dat fiene Gewev vun dat Myzel. De Twieg vun de Biologie, d ...

                                               

Swammfaden

Swammfaden oder Hyphe is de Naam vun de langen Fadens vun de Swämme, de mit ehre Twiege dat fiene Geweev vun dat Myzel billen doot. Swammfadens sünd ok de Grundlaag vun wat vigelienschere Strukturen, as Poggenstöhle un annere Aarden vun Sporendrä ...

                                               

Swämme

Swämme sünd Leevwesen, de to de Eukaryoten tohören doot. In ehre Zellen gifft dat Mitochondern un en Zellskelett. In de klassische bioloogsche Systematik staht se as en egen Riek blangen de Deerter un de Planten. Fröher sünd se in de wetenschoppl ...

                                               

Neobiota

Neobiota weert Aarden un annere Taxa nömmt, de sik in en Deel vun’e Welt utbreedt hefft, wo se vordem nich tohuse ween sünd. Dat kann angahn, datt se dor mit Hölp vun Minschen henkamen sünd, oder ok nich. Neobiootsche Planten weert Neophyten nömm ...

                                               

Voss

De Voss, latiensch Vulpes, is een Geslecht von Deerter, sünnerlich vun de Söögdeerten ut de Familie vun de Hunnen. Vossen sünn wat lütter as anner Hunnen un faaken bi Nacht ünnerwegens. In dat plattdüütsche Rebeet kümmt de Roodvoss vör.

                                               

Arikelken

De goldgelen Blöten, de in veer- bet twölvblötige Prölken staht, rüken stark un warrt so wat 15 bet 25 mm groot. Blöhtiet is vun April bet Juni. De Plant sülvst warrt so wat 5 bet 25 cm groot un is dormit de gröttste Primel in de Alpen. De dicken ...

                                               

Eerdpüüster

De Eerdpüüster, ok Mull oder Füersalamander nömmt, is en Deert, dat to de Amphibien un dor to de Salamanders höört.

                                               

Heekstohl

De Heekstohl is ene Oort vun Waterplanten ut de Familie Hydrocharitaceae. Se is de eenzige Oort in dat Geslecht Stratiotes. Heekstöhl is faken Deel vun den Dubben op dat Water. De Blääd wasst in halv ünnerdukerte Blattrosetten, de bet 40 Zentimet ...

                                               

Heren

As Heren warrt de Echten Heren betekent. Se höört to de gröttere Grupp vun Heernfisch. De Heern ook Hiern, Hiering un Hering nöömt is ’n lütten or middelgroten Fisch, de man bloots in de nöördliche Eerdhälft to finnen is. Dat gifft twee Hööftaard ...

                                               

Hoppen

De Hoppen is ene tweehüsige Slingplant, de mit ehre Ranken bit to söss Meter hooch klattern kann. De echte Hoppen kummt as wilde Plant in vele Rebeden vun Europa vör, besunners in Büschen, wo de Bodden fuchtig is. De riepen, tappenförmigen Frucht ...

                                               

Huusgoos

De Huusgoos oder Buerngoos is en Goos, de in de Landweertschop för dat Fleesch tagen warrt. Se is de tücht Form vun de Griesgoos. Dat Heken bi de Goos warrt Ganner nöömt un de Lütten heet Gössels. Göös sünd ok goot to’n Wach hollen. Dat hebbt al ...

                                               

Huusrott

Dat Dirt hett eenen swatt behorten Lief, weker an de Ünnersied een betten heller is. Butendem hett sei eenen longen Steert un grote Uhren. De Huusrott warr männichmol ok as Schipprott odder Dackrott beteiken. Sowol op den Schipp as ok up den Dack ...

                                               

Japaansch Resensalamander

Japaansche Resensalamanders sünd en Oort vun Salamanders ut de Familie Resensalamanders. De fröhere Naam vun ehr Geslecht weer Megalobatrachus. De Japaansche Resensalamander is de längste Oort vun Amphibien op de Eer, he warrt mehrst een Meter, m ...

                                               

Katt

De Katt is en Roofdeert, dat ok as Huusdeert holen warrt. Latiensch is dat Felis silvestris f. catus. Dat Heken heet Kater oder Koter oder Bolzen sünnerlich up Westfäälsch), dat Seken heet Katt, un de Lütten sünd eenfach de lütten Katten, in vers ...

                                               

Kob

De Kob is en afrikaansche Antiloop ut dat Geslecht Waterböck. In Grött un Utsehn gliekt se den Puku. De Kob kummt in West- un Zentralafrika vör, vun Senegal över Nigeria un den Süüdsudan bet in’n Westen vun Uganda. Dat stevige Heken kann mit ene ...

                                               

Laotsche Felsenrott

De Laotsche Felsenrott is en so wat 40 Zentimeter lang Gnaagdeert, dat in Khammouan, ene Provinz vun Laos, leevt. Disse Oort hebbt Paulina D. Jenkins un annere an’n 18. April 2005 dat eerste Maal beschreven. Se hebbt de Oort as so verscheden vun ...

                                               

Möösch

Dat Möösch is en Kruutplant, de sik een Reeg vun Johren holen deit. Se hett en Wuddel, de unner de Eer langs krupen deit. Dor wasst de veerkanten Stängels rut. Dor staht denn unnen sess, boven acht slanke Blöör umto mit fiene Borsten an’n Rand. T ...

                                               

Pinie

De Pinie is en Boom ut dat Geslecht vun de Föhren ut de Familie Föhrenplanten. De Pinie warrt mehrst 12 bet 20 Meter hooch, weniger faken ok bet to 25 Meter. Typisch is de Schirmform vun ehr Kroon. De smeetschen, dat ganze Johr grönen Nadeln stah ...

                                               

Resenmuulhai

De Resenmuulhai is ene vun de dree bekannten Oorden vun Haien, de Plankton un annere lütte Deerter freet. He is in’t Johr 1976 opdeckt worrn un de eenzige Oort in de Familie vun de Resenmuulhaien. Över de Biologie un den Levensruum is wenig bekan ...

                                               

Rindveeh

Dat Rindveeh, ok Rind oder Beest ward op latiensch Bos taurus naamt. Dat Rindveeh stammt vun den Urossen, af, de is obers in dat 17. Johrhunnert utstorven.

                                               

Süüdgeorgien-Pieper

De Süüdgeorgien-Pieper is en Vagel vun de Grött vun en Lüünk, de blot op de Eilannen vun Süüdgeorgien leevt. Dat is de eenzige Singvagel vun de Antarktis un överhaupt de eenzige de eenzige Vagel op Süüdgeorgien, de keen Seevagel is. He leevt in d ...

                                               

Swien

Dat Swien warrt latiensch ok Sus scrofa nöömt un höört to dat Veehtüüch. Uns Huusswien stammt vun dat Wildswien af. De Swien freet meist allens. Dorwägen köönt se ok ut’n Drang födert warrn. De eersten Huusswien hebbt se in Anatolien holen, wat i ...

                                               

Waalhai

De Waalhai is de gröttste Hai un ok de gröttste Fisch op de Eer. De gröötste Hai, de bet hüüt fangen worrn is, weer 13.7 Meter lang. De swoorste hett 36.000 Kilogramm op de Waag brocht. Ok wenn he groot is, is he doch kene Gefohr. Waalhaien freet ...

                                               

Plattfisch

Vun de sess Plattfischaarten leevt de Flunder oder de Butt in de Unnerwerser, de Unnerelv un de südliche Noordsee. De annern bewahnt de Noordsee bit na dat Meer bi Iesland, de Scholl oder de Goldbutt ok woll de Oostsee. All Plattfisch, besunners ...

                                               

Roofdeerter

De Roofdeerter sünd en Ornen vun de Söögdeerter. Jemehr latienschen Naam "Carnivora" kummt vun de Begrepen "caro, carnis" un "vorare". Mank de Roofdeerter gifft dat aver ok welke, de nich to den gröttsten Deel vun Fleesch leevt. Blangen de klasss ...

                                               

Bandwörmer

De Bandwörmer oder Lintwurms sünd en Klass mank de Plattwörmer. Weltwiet gifft dat bi 3.500 Aarden. De meisten höört to de so nömmten Echten Bandwörmer mit to.

                                               

Bauen

Bauen, ok Dasen, Blinne Flegen oder Bremsen nömmt, sünd en Familie mank de Flegen un weert to de Ornen vun de Tweeflunken torekent. Se höört to de Bloodsugers mank de Insekten to. Se steekt Minschen un annere wissel- un liekwarme Deerter. In Midd ...

                                               

Echte Bandwörmer

De Echten Bandwörm oder Echten Lintwurms sünd Bandwörmer, de as Parasiten inn Darm vun Warveldeerter leevt. De meisten Aarden gifft dat bi Fische. Se kaamt up de ganze Eer vor. Ehren Naam kriegt de Bandwörmer vun ehren Endweert. Anners is dat blo ...

                                               

Ektoparasit

En Ektoparasit is en Parasit, wenn he, gegen den Endoparasiten over, nich in en Weert leven deit, man buten up de Uppersiete vun en Organismus. He hollt sik nich in deepere Zonen vun dat Geweev up. Ektoparasiten gifft dat bi Planten, Deerter un o ...

                                               

Endoparasit

En Endoparasit is en Parasit, de, gegen den Ektoparasiten over, in den Organismus vun en Weert leven deit. Dor könnt se sik in den Darm, Bregen, Epithel, in’t Bloot un in de wecken Organe bi upholen. Endoparasiten könnt binnen oder buten de Zelle ...

                                               

Klederluus

De Klederluus is um un bi 4 Millimeters groot un witt, bit hen to bruun. Dat Seken kann 40 Dage oold weern un kann dor jedeen Dag bi tein Eier leggen. De Eier weert Neten nömmt. Wenn de Umstänn günstig sünd, duert dat twee Weken, bit dat Deert ut ...

                                               

Minschenluus

De Minschenluus is na de Meenung vun de wecken Wetenschopplers en Aart mank de Echten Lüse. Se leevt as Ektoparasit up Minschen un höört vundeswegen ok to de Familie vun de Minschenlüse. Mank de Forschers gifft dat dor noch Striet um, ob dat düss ...

                                               

Minschenlüse

De Minschenlüs sünd en Familie mank de Deertlüse. Se suugt Blood un leevt, as all Echte Lüse as Parasiten. Steken doot se mit ehren langen Steekrüssel. Wenn se steken doot, gifft dat bi ehre Weerte Quaddeln, de jöken doot. Vun’t Ei bit hen to’n u ...