ⓘ Enzyklopädie. Schon gewusst? Seite 349




                                               

Grööntüüch

Grööntüüch is een Sammelbegriep för allens wat de Minschen von de Planten äten daun: Bläder, Frücht, Stängel und Wörtel. Dat möt nich gröön, man kann ok witt, rood oder geel sin. Dat wichtigste is woll jümmers noch de Kool. Den gifft dat as Gröön ...

                                               

Kaneel

De Kaneel, öllerwelsch ok Zimmet. düütsch: Zimt, is en Gewürz ut de dröögt Rinde vun Kaneelbööm. Born weer oorsprünglich de Echte oder Ceylon-Kaneelboom ut Sri Lanka, Burma un Bangladesh; later - un hüüd mengenmäßig överweegend – ok de Kaneelkass ...

                                               

Kantüffel

De Kantüffel is ene Staudenplant mit haarige Blööd, witte oder rotblau-vigelette Blöden, gröne Beren, de giftig sünd, un unnereerdsche Stängels, an de sik Knullen utbillt. Disse Knullen hebbt Knuppen oder Ogen, de in’t Vörjahr kiemt.

                                               

Kees

Um Kees to moken, warrt toerst de Melk dick leggt. Dorto gifft dat twee Möchlichkeiten: De Melk warrt mit Lab ut den Mogen von de Kalbers dick leggt. Dat Lab kun vundoge ok künstlich herstellt warrn. So warrt ut de Melk Hartkees oder Snittkees. W ...

                                               

Knieperkahl

Suern Knieper, Knieperkahl, ok Suern Hansen, is en suern Kahl, de vör allen in de Prignitz bekannt is. He warrt ut Wittkahl, blauen Markkahl un Gröönkahl tohoop mit Wien- un Kirschbläder maakt. Jüst as annere Kahlgerichten warrt he vör allen in’n ...

                                               

Koken

Niejohrskoken oder Krüllkoken Stopfkoken Sögenmors Schokoladenkoken Honnigkoken Poffertjes Blechkoken Bookweten-Janhinnerk Bookwetenpannkoken Appelkoken

                                               

Kombüs

De Kombüs is de Sted in een Schipp, wo dat Eeten kaakt ward. Dat Woort kümmt vun dat medelnederlannisch Kabuys, wat vun dat 15. Jorhunnert weg in dat medelnederdüütsche as Kabuse vörkümmt. Dat bedüüd so veel as een lütten Verslag. Op de lütten Sc ...

                                               

Labskaus

Labskaus is een Eten vun de Waterkant. Is ok good op’n Schipp to eeten. All de Saken, de een dorto bruukt, kanns op Vorrat holln. Weer al fröher so. Un kanns ok bieten, wenn du keen Teihn mehr in’t Muul hest. Labskaus is ut Kantüffelmus un Pökelf ...

                                               

Pannkoken (Backwark)

Pannkoken is, wie de Naam seggt, een Koken, also eene Söötspies, de inne Pann / Bradpann backt ward. De Pannkoken, woanners seggt se ok Eierkoken, is eene Mehlspies, de in Norddüütschland na de gliekse Anwiesen makt ward: Wetenmehl, Vullmelk, gan ...

                                               

Piäpperpotthast

Piäpperpotthast, auk Piäpperpottharst, is en westfölschet Gericht, en Iäten. Man braukt daoto vüöl Fläisch un Siepeln, en Biäten Schmolt, vüöl Piäpper, Lowesblaar un Saolt. Dat muot alltehaupe in en grauten Pott schmurgeln un kuocken. Wennt ant I ...

                                               

Pickert

Pickert is eune Spezialität iut Austwestfolen-Lippe un dat süüdaustlike Ossenbrügger Land un kükt meust iut os eun Pannkeoken, is öbber man iut rüiven Kartuffeln maakt.

                                               

Piment

Piment, ok Gewürzkörner, Nelkenpeper oder Wunnerpeper beteekent en Plantenaart ut de Familie van de Myrtengewächse un togliek dat ut disse Plant wunnen Gewürz. Anner Naams för dat Gewürz sünd Jamaikapfeffer un Neugewürz wegen de Herkunft ut de Ne ...

                                               

Poffertjes

Poffertjes bünt so ne Art lütte Pannkoken, man söter un dicker, so dat de Deeg binnen noch n beten saftig blifft. Poffertjes bünt en typsch hollandsch Eten, man opbröcht hebbt de egentlik de Franzosen.

                                               

Recado rojo

Recado rojo is en Krüdereemix, de vör allen in de Köök von’n Süüdoosten von Mexiko, Guatemala un Belize begäng is. Dor höört Annatto, Oregano, Kööm, Nelkenköpp, Kaneel, Swarten Peper, Piment, Knuuvlook un Solt rin. Dat Annatto gifft dat ganze en ...

                                               

Salbut

En Salbut is en licht friteerten Mais-Tortilla, de mit Salaatbläder, Avocadoschieven, Höhner- oder Putenfleesch, Tomatenschieven un inleggte rode Zibbeln beleggt is. Dorto kann Habanero-Sooß kamen. Ok traditschonelle Saken ut de Köök von Yucatán ...

                                               

Schokolaad

Schokolaad is wat Sötet to eeten dat vun de Bohn vun den tropischen Kakao boom makt word. Schokolaad is een Deel vun veel Schnökerkraam, Koken, Plätzken un Nardisks. Schokolaad hett dat Mesoamerikaansche Volk utfunnen un de Maya un Azteken, het s ...

                                               

Semp

Semp oder Mustert is een Todaat to’n Eeten. Maakt is dat ut Köörn vun den witten, bruunen oder swatten Semp. In’e Köök ward de Semp as ganze Köörn oder as Semppulver hernohmen. To’n Eten an’n Disch ward mihrstens de anreuhrte Semp bruukt. De witt ...

                                               

Swartsuur

Swartsuur is en tyypsch Eten ut Noorddüütschland. Vör allen is dor Blood in. Bi’t Slachten warrt dat, wat an Fleesch nableven is, in Soltwater kaakt. Denn kummt dor dat Blood to, wat se bi’t Slachten opfungen hebbt. Dat Blood warrt fast un ganz s ...

                                               

Flickr

Flickr is ene Websteed, op de Brukers digitale Biller hoochladen köönt. Dorto köönt se korte Kommentaren schrieven un de Biller annere Lüüd wiesen un to Verfögung stellen. Ok över Nettbreven oder Handys mit Fotofunkschoon köönt Biller bi Flickr r ...

                                               

Eurolang

Eurolang is ene lütte Narichtenagentur, de sik op dat Thema Spraakminnerheiten un natschonale Minnerheiten in de Europääsche Union kunzentreert hett. Anfungen hett dat mit Eurolang in dat Johr 2000. De Idee keem vun dat Europääsche Büro för minne ...

                                               

LGBT

LGBT is en Afkörten ut de Engelsche Spraak for L esbian, G ay, B isexual un T rans, vundeswegen ok LSBT oder SLBT). Dor hannelt sik dat um en Grupp vun Minschen bi, de anners sund oder anners föhlen doot, as de meisten Minschen dat doot: Se hoolt ...

                                               

Tiedenmöhl

En Tiedenmöhl is en Watermöhl, de Kraft vun de Tieden utnutzt. Normale Watermöhlen warrt an Beken boot un dör den Waterstroom andreven. De Tiedenmöhl warrt an de Küst oder an Strööm in de Neegd vun de Küst boot un hebbt en Möhlendiek. Disse Diek ...

                                               

Watermöhl

En Watermöhl is en Möhl, de dör en Waterrad andreven warrt. Faken warrt se bruukt, üm Koorn to mahlen, aver ok för annere Saken. So en Möhl steiht normalerwies an en Fleetwater, dat opstaut is, üm en gröttere Fallhöögd un en Watervörraad to hebbe ...

                                               

Ağaoğlu

Ağaoğlu is en törkschen Familiennaam. Dat is en Vadersnaam, de "Söhn von’n Ağa" bedüüdt. Ağa is dorbi en törkschen Titel, de je na Kuntext verscheden Saken bedüden kann, sik aver groff mit Herr oder Grundbesitter weddergeven lett.

                                               

Alberti (Familiennaam)

Alberti is en italieenschen un düütschen Familiennaam. In’t Italieensche kummt de Naam von’n Vörnaam Alberto. In’t Düütsche is dat en latiniseerten Naam un kummt denn faken von’n Vörnaam Albert. En Schrievvariante is Alberty.

                                               

Alonso

Alonso is en spaanschen Familiennaam. Dat is en Vadersnaam, de von’n Vörnaam Alonso kummt. De Vörnaam wedder is en spaansche Form von’n Vörnaam Alfons.

                                               

Amthor

Amthor is en düütschen Familiennaam. Dat is en Wahnplatznaam un hett en Person betekent, de in de Neegd von en Stadtdoor wahnt. De Naam kummt vör allen in dat Rebeed an de Grenz von Döringen, Hessen un Franken fakener vör.

                                               

Antonelli

Antonelli is en italieenschen Familiennaam. Dat is en Vadersnaam, de "Söhn von Antonello" bedüüdt. De Vörnaam Antonello is en verlüttjerte Form von’n Naam Antonius. En Schrievvariante is Antoneli.

                                               

Asmussen

Roger Asmussen 1936–2015, düütschen Politiker, Bahne Asmussen 1769–1844, düütschen evangeelschen Pastoor, Dichter un Schoolmeester, Georg Asmussen 1856–1933, düütschen Schriever, Eduardo Ruiz Asmussen, chileenschen Diplomaat, Svend Asmussen 1916– ...

                                               

Axelsson

Axelsson is en sweedschen Familiennaam. Dat is en Vadersnaam, de von’n Vörnaam Axel afkummt un dormit "Söhn von Axel" bedüüdt. Varianten sünd Axelson un Axelsen.

                                               

Bandyopadhyay

Bandyopadhyay is en bengaalschen Familiennaam. He dükert faken ok in de Form Bandopadhyay oder in de för de engelsche Spraak ümmuddelten Kortformen Banerjee, Banerji, Banerjea, Bonnerjea, Bannerjee oder Bannerji op.

                                               

Barrow (Familiennaam)

Sarah Barrow * 1988, brietsche Waterspringerin, Willie Barrow 1924–2015, US-amerikaansche Börgerrechtlerin, Isaac Barrow 1630–1677, engelschen Geistlichen un Mathematiker, Jordan Barrow * 1993, engelschen Footballspeler, Errol Walton Barrow 1920– ...

                                               

Bartlett (Familiennaam)

Bartlett is en engelschen Familiennaam. De Naam geiht trügg op de Anglonormannen, de na 1066 na England kamen sünd. Dat is en Diminutivform to’n Vörnaam Bartholomew.

                                               

Barton (Familiennaam)

Barton oder Bartoň is en Familiennaam. De Naam kummt in’n engelschen Spraakruum vör, de Form Bartoň ok in’n tschechschen Spraakruum. De engelsche Naam kann ünner annern en Herkumstnaam ween, de von een von de Öörd mit’n Naam Barton kummt.

                                               

Bass (Familiennaam)

Bass is en engelschen Familiennaam. Dat is en Övernaam, de siene eersten Dregers beschreven hett. Dat kummt von ooldengelsch bass "sied, kort", wat över ooldfranzöösch bas von latiensch bassus "sied, kort" kummt. Dat hett also en Person betekent, ...

                                               

Bauermeister

Kim Bauermeister * 1970, düütschen Lichtathlet, Clemens Bauermeister 1837–1917, düütschen Goodsbesitter un Parlamentarier, Johann Philipp Bauermeister 1788–1851, düütschen evangeelschen Theoloog, Friedrich Bauermeister 1893–?, Schriever un Stadtp ...

                                               

Behr (Familiennaam)

Behr is en düütschen Familiennaam. De Naam kann von verscheden Herkumst ween: dat kann von’n Vörnaam Bero kamen, de Boor bedüden deit un enkelt oder as Kortform von Naams so as Berwin oder Berwart optriddt. To’n annern kann dat ok direkt von dat ...

                                               

Behrens (Familiennaam)

Herbert Behrens * 1954, düütschen Politiker, Sigrid Behrens * 1976, düütsche Künstlerin un Schrieversche, Bertha Behrens 1848–1912, düütsche Schrieversche, Jutta Behrens * 1950, düütsche Badmintonspelerin, Maria Behrens * 1963, düütsche Politikwe ...

                                               

Bradley (Familiennaam)

Bradley is en engelschen Familiennaam. Dat is en Herkumstnaam, de von engelsche Oortsnaams herkummt, de sik ut brad un ley tohoopsett. Dat bedüüdt also so veel as "breden Holt" oder "wieden Holt" un is dormit verwandt mit Oortsnaams as Breloh un ...

                                               

Bruns (Familiennaam)

Bruns is en düütschen Familiennaam, de vör allen in Noorddüütschland begäng is. Dat is en Vadersnaam de von’n Vörnaam Brun afkummt. En Schrievvariante von’n Naam is Bruhns, de hoochdüütsche Form is Brauns.

                                               

Buchholz (Familiennaam)

Buchholz is en hoochdüütschen Familiennaam. Dat is en Herkumstnaam. De eersten Lüüd, de düssen Naam kregen hebbt, kemen ut en Oort, de Buchholz heten hett, oder hebbt bi en Bökenholt wahnt. Minschen, de op Hoochdüütsch Buchholz heten doot un in P ...

                                               

Buhr

Buhr is en plattdüütschen Familiennaam. Dat is en Beroopsnaam un de eersten Naamdregers weren Buurn. Varianten sünd Boer, Buer un Bur. De hoochdüütsche Form is Bauer.

                                               

Burmeister

Friedrich Burmeister 1890–1969, düütschen Geophysiker, Jana Burmeister * 1989, düütsche Footballspelerin, Friedrich Burmeister 1771–1851, düütschen Schauspeler, Heinrich Burmeister 1883–1946, düütschen Jurist, Arnold Burmeister 1899–1988, düütsch ...

                                               

Burns (Familiennaam)

Burns is en engelschen Familiennaam. De Naam kummt as Wahnplatznaam af von dat middelengelsche oder schottsche burn, wat en lütten Beek betekent un mit plattdüütsch Born verwandt is. De Naam kann aver ok en verengelschte Form von’n eirschen Naam ...

                                               

Campos (Familiennaam)

Campos is en spaanschen un portugeeschen Familiennaam. De Naam bedüüdt "Feller" un geiht as Herkumstnaam ünner annern op Lüüd trügg, de ut de spaansche Region Tierra de Campos kemen.

                                               

Carroll (Familiennaam)

Carroll is en engelschen Familiennaam. Dat is en verengelsche Form von dat gäälsche O Cearbhaill oder Cearbhall, wat "dapper in’n Kamp" bedüüdt. Verwandte Formen sünd O’Carroll, Carrol un Caroll.

                                               

Castillo (Familiennaam)

Castillo is en spaanschen Familiennaam. De Naam bedüüdt na’n Woordsinn so veel as "Slott, Borg, Kastell", betütt sik aver in de mehrsten Fäll op en Person, de ut Kastilien oder dat Königriek Kastilien herstammen dee.

                                               

Castro (Familiennaam)

Castro is en Familiennaam ut de romaanschen Spraken un kummt von dat latiensche Woord castrum, wat Borg bedüden deit.

                                               

Clarke (Familiennaam)

Clarke is en engelschen Familiennaam. Dat is en Beroopsnaam un bedüüdt so veel as "Schriever". De Varianten Clark un Clerke hebbt de sülve Herkumst.

                                               

Conrad (Familiennaam)

Conrad is en Familiennaam, de von’n Vörnaam Conrad afkummt. De Naam kummt vör allen in Düütschland vör, aver ok in Süüdoosteuropa, wo vele Düütsche hen utwannert sünd.