ⓘ Enzyklopädie. Schon gewusst? Seite 28




                                               

Slott Kropstädt

Dat Slott Kropstädt in Kropstädt, en Oortsdeel vun Lutherstadt Wittenbarg wurr tüschen 1855 un 1856 dör den dormaligen Eegendömer Friedrich Adolf Karl von Leipziger nah Plääns vun den Berliner Architekten Friedrich Hitzig in‘ engelsch-gotschen St ...

                                               

Slott Stolberg

Slott Stolberg is en Slott in Stolberg ut dat 13. Johrhunnert un steiht up en nah dree Sieden affallend Barg böverhalv van de Stadt. Siet 2002 tellt dat to’n Eegendom van de Deutsche Stiftung Denkmalschutz, de dat mit hör Geld kumplett restaureer ...

                                               

Waldemar Uhde

Uhde was de Suhn van′n Koopmann in Groten Garmslä un ging na dat Otto-von-Guericke-Gymnasium in Meideborg. Vör dem dat he sien Abituur maken konn, moss Uhdesik, vanwegen sien süken herte, en un en halv Johr rehabiliteern. Na düsse Tied fing he an ...

                                               

Wittenbarg

De Stadt Wittenbarg, siet 1938 amtlich Lutherstadt Wittenbarg is een Stadt in ööstlichen Deel vun dat Land Sassen-Anholt an de Ilv. Se is ok Sitt vun den Landkreis Wittenbarg. Martin Luther hett hier de Reformatschoon anfangen. Se wurd dorüm ok L ...

                                               

Angeln (Landschop)

De Landschop Angeln is dat Land twischen Flensborg, Kappeln un Sleswig. De westliche Begrenzung is de Geest, östlich dorvun is dat hügeliche Land mit Knicks, de Knicklandschaft geiht bit hen naa de Oostsee. De Geest is meistens sandig, dor warrt ...

                                               

Angeln (Volk)

De Landschop Angeln is van fröh her för de Bewohners interessant wesen. De ersten Bewiese dorför finnen wi in de Landschop: af un too kann man noch Gräver ut fröhere Tiden seen, de Lüüt hem dacht, dat weren Gräver vun Reesen. In Wohrheit sind dat ...

                                               

Eider

De Eider is de gröttste Stroom vun Sleswig-Holsteen. Se is 190 km lang. De eerste opschreven Naricht is vun Adam vun Bremen ut dat Johr 1076, de vun de Egdor schrifft un dat düsse Stroom twüschen de Dänen un de Sassen liggt. He schrifft ok, dat d ...

                                               

Friedrich von Esmarch

Friedrich von Esmarch ; † 23. Februar 1908 in Kiel) weer en düütschen Dokter un Begrünner van dat düütsch Samariterwesen. He kem ut en ollen sleswig-holsteenschen Pastoren- un Juristenfamilie un hett 1848 promoveert. In dat Johr 1854 wur he Direk ...

                                               

Fehmarnsund

De Fehmarnsund oder Opn Sund is en Waterstraat, de Kieler Bucht un de Mecklenbörger Bucht verbinnen un Fehmarn un Holsteen scheden deit. De Wetenschop seggt, dat de Fehmarnsund vör 1400 Johren tostannen kamen is. Denn is de Sund breeder un breede ...

                                               

Johann Hinnerk Fehrs

Johann Hinnerk Fehrs weer en plattdüütschen Verteller un Lyriker. Fehrs is 1838 as Söhn vun en Veehdokter in Möhlenbarbek boren un dor ok op Volksschool weest. He keem denn för veer Johr as Präparand na Altno, weer dree Johr op dat Lehrerseminar ...

                                               

Flensborg

Flensborg is een Stadt in Sleswig-Holsteen, un twors heel in den Norden blangen de däänsche Grenz. De Stadt heurt sülvig nich to een Landkreis. Un se is de drütt gröttste Stadt vun Sleswig-Holsteen. Flensborg liggt ca. 68 km Nord vun Kiel un 92 k ...

                                               

Geesthacht

Geesthacht is de gröttste Stadt vun den Kreis Hartogdom Loonborg in Sleswig-Holsteen un Deel vun dat Metropolrebeet Hamborg. Se liggt süüdoosten vun Hamborg stracks ant Elvöver; de Feern na de Hamborger Binnenstadt bedriggt so wat bi 30 Kilometer ...

                                               

Klaus Groth

Klaus Groth weer en bekannten plattdüütschen Schriever. Klaus Groth is den 24. April 1819 as de Söhn vun en Möller in Heid boren wurrn. He weer Lehrer in Heid. Bet 1853 leev he en poor Johr op Fehmarn. Do schreev he sien plattdüütsch Book "Quickb ...

                                               

Harr (Verwaltenseenheit)

Een Harr weer een däänsch Verwaltenseenheit. Harren geev dat tomindst vun fröhen Middelöller an bit 1867.

                                               

Haubarg

En Haubarg is en besünnere Oort Buernhuus, de dat meist blots op de Halfinsel Eiderstedt gifft. Egentlich kümmt düsse Oort to boon ut de Nedderlannen, de hebbt woll de "Remonstranten" mitbröcht. Haubargen hefft en meist veereckig Bowies un en ret ...

                                               

Heinrich von Allwörden GmbH

1906 hett Heinrich von Allwörden en Bäckeree un Kunditeree mit Dampbackaven an’n Borggraven in Sterly grünnt. 1910 is de Bäckeree in de Dörpstraat 19 ümtagen. Nadem in’n Tweten Weltkrieg Heinrich von Allwörden sien Söhns all dree fullen sünd, het ...

                                               

Annemarie Jensen

Annemarie Jensen is en plattdüütsche Schrieversche. Jensen is 1940 op en Buurnhoff in Sillerupfeld boren un dor ok opwussen. Se güng in Sillerup op de Volksschool un denn na Flensborg op de hoge School. Dor hett se ehr Abitur maakt. Se hett denn ...

                                               

Johannes Jessen

As Adolf Hitler un siene Lüde de Macht in Düütschland an’n 31. Januar 1933 an sik reten harrn, dor versöchen de Düütschen Christen ünner jem ehren Rieksbischop Ludwig Müller, in de Evangeelsche Kark de Gedanken vun den Natschoonalsozialismus vun ...

                                               

Kiel

Kiel is de Landshööftstedt vun Sleswig-Holsteen un een traditschoonsriek Universitätsstedt mit 239.526 Inwahners. Elk Sümmer, in de lest heel Juni-Week, findt de Kieler Woch statt.

                                               

Klock vun Haddeby

De Klock vun Haddeby is en ole Karkenklock, de se in Haddeby funnen hebbt. Dat is de öllste bekannte noch ganze Karkenklock in Noordeuropa. 1978 weren Lüüd vun dat Institut för Geophysik vun de Universität Kiel bi in de Neegd vun dat ole Haithabu ...

                                               

Klotstockspringen

Klotstockspringen is een Speel un Sport, de besünners an de Westküst vun Sleswig-Holsteen dreewen ward. He is verwandt mit dat Pullstockspringen bi de Fresen in Oostfreesland un de Nedderlannen. Bi dat Klootstockspringen jumpt een an een grooten ...

                                               

Rudolf Muuß

Rudolf Muuß, ok Muuss, mit vullen Naam: Rudolf August Edgar Muuß is en düütschen lutherschen Paster, Heimatforscher, Politiker un Schriever ween.

                                               

Peter Neuber

Peter Neuber is en düütschen Schoolmeister in’ Rohstand. He hett mit sien Wöhrner Wöör in dat Johr 2001 en Wöörbook vun de Plattdüütsche Sprook vör alln vun un för sien Wohndörp Wöhren in Dithmarschen ruutbrocht. Nu wohnt he in Meldörp un bringt ...

                                               

Erwin Nöbbe

Erwin Nöbbe weer en düütschen Maler. He weer todem as Historiker, Lehrer, Numismatiker un Journalist tätig Sien Vader, Jacob Nöbbe, weer ok all as Maler tätig. Erwin Nöbbe studeer af 1901 in Berlin an de Kunstakademie un dornah in Weimar, bevör h ...

                                               

Noord-Oostsee-Kanal

De Noord-Oostsee-Kanal is en Kanal vun 98 Kilometer, de Noordsee mit de Oostsee verbindt. De Kanal is en Afkörten dör dat Halfeiland vun dat Kimbrisch Halfeiland ; so spart de Seelüüd 280 Seemielen. Mit tominnst 120 Schipp pro Dag in Dörchsnitt i ...

                                               

Ossenpadd

De Ossenpadd dör Jütland un Sleswig-Holsteen is en olen Hannelsweg twischen Düütschland un Däänmark. De Ossenpadd weer keen fasten Weg, veel mehr is he en Nett vun Weeg, vun de vele hüüt gor nich mehr dor sünd. De Ossenpadd weer woll al siet de B ...

                                               

Pälzer in Sleswig

In de Johren 1759/1760 haal de däänsche König Frederik V. Kolonisten na Süüdjüütland un Sleswig, dat to de Tiet to sien Riek höör. Se schullen de Heid un dat Moor binnen in’t Land oorbor maken helpen. Dat Projekt weer vun weertschopliche Telen pr ...

                                               

Johannes Paulsen

Johannes Joachin Heinrich Paulsen was en plattdüütschen Paster. He översett dat Niege Testament in siene holstener Mundoord. Düsse Bibel was wal de eerste niege Översetten van’t Niege Testament, siet dat Enne van de plattdüütschen Bibeldruck in’n ...

                                               

Friedrich Ernst Peters

Friedrich Ernst Peters weer en Schoolmeester un Schriever vun hoochdüütsche Gedichten, Geschichten un Romaans vun den plattdüütschen Roman "Baasdörper Krönk".

                                               

Preetz

Preetz is ne lütte Stadt in den Neech vun Kiel. Preetz ward uk de Schoosterstadt nommt. In disse Stadt an de Schwentin, dat is de Stroom de dörch Preetz fleet un dössen Naam slaavsch: Sventana "de Hillege" heet, leven 15.958 Inwahners Stand: 31. ...

                                               

Sandmann (Recht)

En Sandmann weer een vun acht Lüüd in jede Harde in Däänmark un Sleswig, de Recht spreken deen. Inföhrt harr dat Waldemar II. mit sien Jüütsch Recht. De Vaagt vun’n König dee för jede Harde acht Lüüd, de egen Land hebben müssen, as Richter insett ...

                                               

Karl-Emil Schade

Karl-Emil Schade weer en lutherschen Paster un Översetter vun de ganze Bibel ut de verscheden Uurspraken in sien Holsteener Platt.

                                               

Slacht bi Bornhöved

De Slacht bi Börnhöved würr an 22. Juli 1227 holen. Greev Adolf IV van Holsteen wünn de Slacht an’t Höövt van düütsch Truppen tegen de däänsch König Waldemar II.

                                               

Sleswigsch

Sleswigsch ist en Dialekt vunt Noordneddersassische, wat in Sleswig-Holsteen un Däänmark snackt warrt. Fröher wörr in de Stadt Sleswig un noorden vun dat Däänsch snackt, aver denn keem in dat late Middelöller dat Neddersassische ok na Noordsleswi ...

                                               

Slott Gottorp

Slott Gottorp in Sleswig is en van de bedüüdenst profanen Bauwarken in Sleswig-Holsteens. Dat wurr in sien över 800-johrigen Geschichte mehrfack umbaut un utwiet, so dat sück dat van en middelöllerich Borg över en Renaissancefestung bit hen to en ...

                                               

Julius Stinde

Julius Ernst Wilhelm Stinde weer en düütschen Chemiker, Journalist un Schriever. An’n 28. August 1841 weer Julius Ernst Wilhelm Stinde in Kirchnüchel in Holsteen as tweet Kind vun de Paster Conrad Georg Stinde un Holdy Anna Constantine Stinde bor ...

                                               

Hans-Herbert Stoldt

Hans-Herbert Stoldt weer en düütschen Schoolmeester un plattdüütschen Schriever. 1920 möök he sien Abitur an de Domschool in Sleswig. Achterna studeer he an de filosoofschen un theoloogschen Fakultäten an de Universitäten vun Tübingen, Hamborg un ...

                                               

Süderhastedt

Süderhastedt is een Gemeen op de Geest in’n Kreis Dithmarschen in Sleswig-Holsteen. To de Gemeen hört Niehof, Lüttenrood un Lüttenhastedt, de lieg neeg bi.

                                               

Sylt

Sylt is de gröttste noordfreesch Insel. Se erstreckt sück in Noord-Süüdrichten vör de Noordsee-Küst vun Sleswig-Holsteen. Bekannt is de nöördlichst düütsch Insel vör allen för hör touristisch bedüüdend Kuröörd Westerland, Kampen un Wenningstedt a ...

                                               

Timmerhorst

Timmerhorst is en plattdüütsch Musikgrupp ut Sleswig-Holsteen. Een Fruu un veer Mannslüüd. Angelika Salewski speelt de Treckfiedel, ehr Mann Andreas Salewski, speelt Slagtüüch, sien Broder Christoph Salewski bedeent den Elektrobass, ehren Vedder ...

                                               

Fritz Wischer

Fritz Wischer is een vun de velen plattdüütschen Schrieverslüüd, de spaaßige Geschichten schreven hebben.

                                               

Wittmoldt

Wittmoldt is en Gemeend in’ Kreis Plöön in Sleswig-Holsteen. To dat Gemeendrebeet hörrn de Göder Wittmoldt un Güsdörp as ok de Oortsdeelen Eichhorst un Wittmoldt Siedlung. De Gemeend hett 177 Inwahners up en Rebeet vun 5.71 km².

                                               

Düütsche Spraak

De Naam düütsch kummt vun dat ole Woort theodisce, wat soveel heet as de "Spraak vun de normalen Lüüd" de Volksspraak. In’t Middelöller weer allns theodisce oder Teutsch or Düütsch, wat nich latiensch weer, ton Bispeel ok de ingelsche Spraak vun ...

                                               

.de

.de is de Topplevel-Domään för dat Land Düütschland. Dat is ene Lännerdomään. De Domään is 1986 inföhrt worrn. De Domääns ünner de Topplevel-Domään.de warrt vun DENIC vergeven. .de is de opmehrst bruukte Lännerdomään överhaupt un na.com de tweetg ...

                                               

Ludwig Abeille

Johann Christian Ludwig Abeille weer en düütsch Pianist un Komponist. Boren as Söhn vun en fürstlich Kamerdeeners kreeg Abeille sien musikalisch Utbillen bi Antonio Boroni, Ferdinando Mazzanti un Johann Gottlieb Sämann an de Karlsschool in Stuttg ...

                                               

Abgeschminkt!

Abgeschminkt! is de Titel vun en düütschen Speelfilm ut dat Johr 1993, de vun Katja von Garnier as Öövfilm an de Hoochschool för Feernsehn un Film München dreiht worrn is. De Film hett en Verleh funnen un is in’t Kino unvermodens mit 1.1 Millione ...

                                               

Abwärts (Film)

Abwärts is de Titel vun en düütschen Thriller ut dat Johr 1984, bi den Carl Schenkel Speelbaas weer. In den Film geiht dat üm veer Lüüd, de in en Fohrstohl inslaten sünd, de aftostörten drauht.

                                               

Alim Market

Alim Market is en düütsche Kortfilm-Kummedie vun den düütsch-töörkschen Speelbaas Özgür Yıldırım ut dat Johr 2004. De Film speelt in Hamborg.

                                               

Allein unter Frauen

Allein unter Frauen is de Titel vun den düütsche Filmkummedie ut dat Johr 1991. Speelbaas vun den Film weer Sönke Wortmann, de Hööftrull is mit Thomas Heinze besett.

                                               

Alles auf Zucker!

Alles auf Zucker! is de Titel vun en Filmkummedie ut dat Johr 2004 vun den Speelbaas Dani Levy, de ok an’t Dreihbook bedeeligt weer. De Film hett 2005 in söss Kategorien vun’n Düütschen Filmpries wunnen. In den Film geiht dat üm dat Leven vun Jöd ...