ⓘ Enzyklopädie. Schon gewusst? Seite 279


                                               

Stellingwarfs

Stellingwarfs is en nedderlandsch-neddersassische Streektaal, de in de Gemenen Oost- un Weststellingwarf inn Süüdoosten vun de Provinz Freesland un in de angrenzenden Rebeden vun Drenthe un Oaveriessel praat warrt. Stellingwarfs is verwandt mit D ...

                                               

Stoder Geestplatt

Stoder Geestplatt is de plattdüütsche Dialekt, de op de Stoder Geest snackt warrt. De gröttsten Öörd in dit Rebeed sünd Bremervöör un Zeben. Stood sülvst liggt an de Noordkant von dat Rebeed. As Stadtdialekt kann dat Stoder Platt nich direkt to d ...

                                               

Strauhspier

Strauhspier is en plattdüütsche Musikgrupp ut Rene. To de Grupp höört Helmut Schnieders, Nikolaus Evers un Hermi Sürken. Grünnt hebbt se Strauhspier 1981. Helmut Evers, Ulli Stiegemeier un Peter Pabst sünd denn ok mit to de Grupp tokamen. Na en P ...

                                               

Sünne

Sünne is een Vörnaam, de vun eenen plattdüütschen Vörnamen her nahmen is. De Plattdüütschen in fröher Tieden weern mundfuul un hefft meist all Naams körter maakt. Up düsse Aart is vun Gesine de korte Form Sine wurrn. As dat noch keenen Duden un o ...

                                               

Tein Jahr un dree Daag

Tein Jahr un dree Daag is en plattdüütsch Theaterstück vun Ivo Braak. Dat is en eernsthaft Spill in dree Akten. Dat Stück höört to de dree Stücken, de Braak glieks na’n Tweten Weltkrieg schreven hett un de sik mit zeitnahen Themen beschäftigen. D ...

                                               

Tewes

Tewes kümmt vun den Naam Matthäus of Matthias ut de Bibel. Mol warrt seggt, düsse Naam kümmt ut de Greeksche Spraak, mol warrt annahmen, he kümmt ut de Hebrääsche Spraak. Dor heet de Naam Mattithijah oder Matthithijahu. Dat heet so veel, as "Vun ...

                                               

Theater an’t Meer Willemshaven

Dat Theater an’t Meer – Nedderdüütsch Bühn Willemshaven is en Privattheater in Willemshaven, wat in de Rechtsform van en gemeennützigen Vereen föhrt warrt. Siet 1932 speelt de halfprofessionelle Bühn Theaterstücken op Platt. Dat Ensemble warrt pr ...

                                               

Tietje (Vörnaam)

De Naam Tietje is een korte Form vun den olen germaanschen Naam Diederik. Dor steekt de beiden Wöör Diot oder Diet dat heet Volk un rihhan dat heet riek oder mächtig in. Diedrich heet denn so veel, as: De in dat Volk mächtig is oder Der Herrscher ...

                                               

Till (Vörnaam)

De Naam Till is, just so, as Dierk un Tietje, een korte Form vun den olen germaanschen Naam Diederik. Dor steekt de beiden Wöör Diot oder Diet dat heet Volk un rihhan dat heet riek oder mächtig in. Diedrich heet denn so veel, as: De in dat Volk m ...

                                               

Tobeta

Tobeta kümmt vun de olen germaanschen Naams Trudberta oder Dietberta ok Theoberta vun her. In Trudberta steekt de beiden Wöör trud Kraft un beraht glinsterig, beröhmt in. De Naam heet denn so veel, as: De vunwegen ehre Kraft beröhmt is. In Dietbe ...

                                               

Tölke

Dat warrt annahmen, de Naam hett wat mit den germaanschen Naam Berthold oder Barthold to kriegen. Düsse Naam sett sik ut de twee oolthochdütschen Wöör beraht - "glinsterig, beröhmt" und waltan -, "regeeren" tosamen. As dat bi de Lüde begäng weer, ...

                                               

Tönnies

Dat warrt annahmen, de Naam hett wat mit den röömschen Naam Antonius to kriegen. Disse Naam weer de Familiennaam vun de Gens Antonia, de vun sik sülvs segg, dat se vun Anton, den Söhn vun Herkules, herstamm. Verwandt is de Form mit den Naam Tünne ...

                                               

Trina

Trina kümmt vun den Naam Katharina vun her. Katharina kümmt woll vun den greekschen Naam aikaterine her. Een weet nich genau, ob düsse Naam wat mit dat Woort hekateros "jede vun de beiden" to kriegen hett oder mit den Naam vun de Göddin Hekate. D ...

                                               

De Tüdelband

De Tüdelband is en plattdüütsche Musikgrupp, de Popmusik maakt. De Band hett sik in’n Sommer 2009 tohoopdaan. Dorto höört Mire Buthmann un Malte Müller. Siet 2017 is de Band blots noch as en Duo ünnerwegens. Vördem weer se en Quartett: Mire Buthm ...

                                               

Tum Suden

Tum Suden is en Musikgrupp ut Noorddüütschland, de Welt- un Folkmusik op Plattdüütsch singt. To de Band höört Gina Hopfenziz, Gabi Hartung, Bettina Wildtraut, Guido tum Suden, Hans Helmut Desch, Astrid Behrends, Ulrich Busch, Norbert Ellrich, Tho ...

                                               

Un baven wahnen Engel

Un baven wahnen Engel is en plattdüütsch Theaterstück in dree Akten för söven Personen, dat Jens Exler schreven hett. Toeerst opföhrt worrn is dat Stück an’n 25. April 1963 an de Nedderdüütsche Bühn Flensborg. Dat Stück is later ok in’t Hoochdüüt ...

                                               

Ut de Franzosentid

Dat Book Ut de Franzosentid vun Fritz Reuter is 1859 in Reuter sien Bookreeg Olle Kamellen rutkamen un weer dor de Deel I.

                                               

Ut mine Stromtid

Dat Book Ut mine Stromtid vun Fritz Reuter is in Reuter sien Bookreeg Olle Kamellen rutkamen un möök dor de Delen III, IV un V ut. Dat is een vun de ganz groten plattdüütschen Klassikers un dat Book möök Reuter to’n mehrstlesenen Schriever in Düü ...

                                               

Wendländsch Platt

Dat Wendländsch Platt is en Dialekt vun de plattdüütsche Spraak. Dat warrt in’t Wendland spraken, in’n Landkreis Lüchow-Dannenbarg. As Dialekt is he en Övergangsdialekt twischen Noordneddersassisch un Brannenborger Platt. Dat Wendland weer vun de ...

                                               

West-Veluws

West-Veluws is een Neddersassische Dialekt in de Nedderlandsche Provinz Gelderland. West-Veluws warrt in wecke Gemeenden snackt, ünner annern in Nunspeet, Putten, Ermelo, Harderwijk, Uddel, Nijkerk, Scherpenzeel, Barneveld un wecke Dörper in de G ...

                                               

Westsamländisch

Westsamländisch is e Deel vom Nedderpreußische, wat tom Nadadietsche jehäärt. Et wurd oder watt in Astpreiße jeschabbert. Westsamländisch wurd oder watt westlich von Keenigsbarg jeschabbert un heft oder hebbd e Jrenz mit dem Ostsamländische. Dor ...

                                               

Wi rockt op platt

Wi rockt op platt is en plattdüütsch Musical vun Sandra Keck. Sien Premier harr dat Stück an’n 28. September 2002 in’t Ohnsorg-Theater. För dat Stück bi’t Ohnsorg-Theater hett Keck ok den Speelbaas maakt un stünn sülvst op de Bühn. 2006 is mit Ro ...

                                               

Wiebke

De Naams kaamt vun den olen plattdütschen Naam Wobeta oder Wubbeta her. De eerste Deel vun düssen Naam Wob- / Wubb- hett dat Anbacksel -ke kregen. Bi de plattdüütschen Vörnaams is dat ganz begäng, dat öllere Naams afkört oder tosamentagen weert. ...

                                               

Wiete

Wiete is een korte plattdüütsche Form vun ooltsassische Naams mit Widu-. Dat heet Woold oder Holt. Bekannt sünd Naams as Widukind oder Wit-old de inn Woold regeert. En annere Mööglichkeit is, dat de Naam mit Naams to kriegen hett, wo dat ooltsass ...

                                               

Wigbold

Düsse Naam kümmt vun den germaanschen Naam Wigbald vun her. Dor steekt de beiden Wöör Wig Striet un balt modig, ohne Bang in. Denn heet Wigbald so veel, as De inn Striet nich bange is oder De modig is inn Striet.

                                               

Wilken

Wilken kummt vun den düütschen un vörmals germaanschen Naamen Wilhelm. Dor steekt de beiden Wöör Willio dat heet Will un Helm dat heet Helm oder Schutz in. De eerste bekannte Mann, de düssen Naamen dregen dö, weer de Hillige Wilhelm vun Aquitanie ...

                                               

Willem

Willem is de korte Form vun den düütschen un vörmals germaanschen Naamen Wilhelm. Dor steekt de beiden Wöör Willio dat heet Will un Helm dat heet Helm oder Schutz in. De eerste bekannte Mann, de düssen Naamen dregen dö, weer de Hillige Wilhelm vu ...

                                               

Wobeta

Wobeta is de plattdüütsche Form vun den olen germaanschen Naam Wigberta. De sett sik, as dat bi germaansche Naams begäng is, ut twee Delen tohopen: Wig Striet un beraht glinsterig; beröhmt.

                                               

Wöltje

Wöltje is een plattdüütsche Form vun den olen düütschen Naam Walter. In düssen Naam steekt de beiden germaanschen Wöör waltan regeeren, Baas ween un Heri Heer, Suldaten in. De Naam heet denn soveel, as De öber de Suldaten regeeren deit oder De Ba ...

                                               

Wömmel

Dat is bitherto nich klar, wo de Naam Wömmel vun herkamen deit. Dat is antonehmen, dat dor een langen Naam achtersteken deit, as dat bi de meisten plattdüütschen Vörnaams so is. Dat kann angahn, dat een Naam mit de Sülv Wom- oder Wöm- is, man ok ...

                                               

Zampel

En Zampel, Zampelbüdel oder Zampeltasch is de plattdüütsche Naam för en Büdel oder lüttjen Sack ut Linnen, as de Habenarbeiders em fröher över de Schuller nahmen hefft. Dat Woort kummt vun dat engelsche Woort "sample" vun her. In Bremerhaben, Bre ...

                                               

Ruben Ap

Ruben Ap weer en plautdietschen Schriever. Ap siene Öllern weern Russlandmennoniten, de ut Russland na Kanada inwannert sünd. Ap hett in Kelowna in Brietsch-Kolumbien leevt. He hett toeerst en Lehr as Mechaniker maakt un is denn Lehrer an de Bero ...

                                               

Arnolt Ditj

Arnolt Ditj weer en plautdietschen Schriever. Ditj weer een vun de eersten, de anfungen hebbt, op Plautdietsch to schrieven. Ditj is in Hochfeld boren, in ene Kolonien vun de Russlandmennoniten in de Ukraine. He güng in Jekaterinoslaw op de Komme ...

                                               

Plautdietsch

In Belize hebbt sik 1958 Mennoniten ansiedelt, de ut Manitoba in Kanada un Chihuahua in Mexiko kemen. Se hebbt sik in verscheden Gemeenschoppen ansiedelt: Blue Creek, Shipyard, Little Belize, Spanish Lookout, Lower Barton Creek un Upper Barton Cr ...

                                               

Herman Rempel

Herman Rempel weer en plautdietschen Schriever. Rempel is 1915 as öllsten Söhn von Maria, borene Wiebe 1891-1978, un Peter W. Rempel 1889-1974 in de Mennoniten-Siedlung West Reserve in Kanada boren. He is in Edenburg op de Farm von de Öllern opwu ...

                                               

Stellet Licht

Stellet Licht is en Film vun Carlos Reygadas. He is op Plautdietsch dreiht worrn. De Film speelt in Cuahtémoc, Chihuahua, Mexiko in ene Kolonie vun Mennoniten. He vertellt de dramaatsche Geschicht vun Johan, de mit Esther verheiraadt is, aver sik ...

                                               

Jack Thiessen

Jack Thiessen is en kanaadschen Spraakwetenschopper, Germanist, Kulturaktivist un Schriever. Thiessen is 1931 in Manitoba boren un in en Familie von Russlandmennisten mit Plautdietsch as Moderspraak in de Neegd von Winnipeg opwussen. Siene Öllern ...

                                               

Joap Woantjiin Geaze

Joap Woantjiin Geaze weer en plautdietschen Schriever. Woantjiin Geaze is in de Ukraine boren un keem 1927 mit siene Öllern na Kanada. He hett dor denn later an de Universität von Alberta in Edmonton studeert un 1950 över Low German in Canada sie ...

                                               

Masuursch

Masuursch is de Spraak vun de Masuren in Oostpreußen. Vun dat 14. Johrhunnert af an sünd Lüüd ut Masowien na dat süüdliche Oostpreußen kamen un hebbt dat Land besedelt, in dat na de langen Kämpf twischen den Düütschen Orden gegen de Prußen kuum n ...

                                               

Portugeesche Spraak

De Portugeesche Spraak is de natschonale Spraak vun Portugal, un de offizielle Spraak vun Brasilien, Angola un annere Staten, de fröher in portugeesche Hand weren. In de indische Stadt Goa warrt de Spraak ok noch spraken, man nich anerkind. Dat P ...

                                               

Arumuunsche Spraak

Dat Arumuunsche is ene mit dat Rumäänsche verwandte romaansche Spraak. Dat Arumuunsche ward inn Süden vunn Balkan in Spraakinseln snackt. Dat ward ok secht, dat ene egen to de Oostromaansche Spraken hören Spraak is. Dat Arumuunsche is villicht dö ...

                                               

Dakorumäänsch

Dat Dakorumäänsch is de Hööftdialekt vun de Rumäänsche Spraak oder ene Oost-Romaansche Spraak, de in Rumänien un Moldawien vun de Mehrheit vun de Minschen snackt warrt. Ofschoonst in Moldawien meist van "Moldavisch" snackt warrt, is dat de sülve ...

                                               

Rumäänsche Spraak

Dat Rumäänsche is ene Ossromaansche Spraak, de in Rumänien un Moldawien vun de Mehrheid vun de Minschen snackt ward. Obschoonst in Moldawien meest van "Moldavisch" sproken ward, is dat de sülve Spraak. De meeste Lü, de Rumäänsch snackt, snackt Da ...

                                               

Alexander Solschenizyn

Alexander Issajewitsch Solschenizyn weer en russisch Schriever, Dramatiker un Nobelpriesdräger för Literatur.

                                               

Salish-Spraken

De Salish-Spraken sünd ’n Familie vun indiaansche Spraken, de in de amerikaanschen US-Bundsstaaten Washington, Oregon un Idaho un in de kanaadsche Provinz Britisch-Kolumbien snackt warrt.

                                               

Robert Burns

Robert Burns weer en schottschen Dichtersmann. He gellt blangen Walter Scott as Natschonaldichter vun Schottland.

                                               

BBC Alba

BBC Alba is en digitalen Feernsehsenner, de op Schottsch-Gäälsch sennen deit. Bedreven warrt de Senner vun de BBC un MG ALBA. Freedag, den 19. September 2008, Klock 9 avends hett BBC Alba dat Sennen anfungen. De Senner hett en Budget vun 12.4 Mil ...

                                               

Interslaawsche Spraak

Interslaawsch is ene slaawsche Plaanspraak, de int Johr 2006 ünner den Naam Slovianski vun ene Grupp vun Slawisten ut mehrere Länner begonnen un siet 2017 ünner Leid vun den nedderlandschen Spraakwetenschopper un Översetter Jan van Steenbergen un ...

                                               

Sloveensche Spraak

De Sloweensche Spraak is ene Söd-Slawsche Spraak, vun de dat Spraakrebeet änkelk is to dat Rebeet vun Slowenien. De Spraak ward ok in Italien, Ungarn un Österriek snackt. De Spraak ward vun circa twee miljoonen Lü snackt. De Spraak hett noch de i ...

                                               

Artur Balder

Artur Balder is en spaanschen Schriever, bekannt för de Curdy-Kinnersaga un de Germanensaga üm Arminius. He leevt as free Schriever up Mallorca.