ⓘ Enzyklopädie. Schon gewusst? Seite 261




                                               

Tentakel

En Tentakel is en längliche Struktur up de Blöer vun Planten oder an Deerter. Meist weert se insett, um Büte to maken. Twee Klassen mank de Deerter hefft ehren Naam vun de Tentakels herkregen. Dor hannelt sik dat um de Tentaculata un de Atentacul ...

                                               

Titte

En Titte oder Titt is bi högere Söögdeerter de Münnen vun en Melkdrüsenanlage. Se steiht jummers en beten af, dormit de Lütten dor an sugen un Melk kriegen könnt. Vun de Titten an sik her, is de Namm Titt bie Minschen up de ganze Bost vun de Froe ...

                                               

Tohn

Een Tohn is een vun de Endleeder an de Fööt vun de Minschen un de Landwarveldeerten. De Minsch het an jedeen Foot fief Töhn, de vun binnen no buten tellt ward. De erste Tohn is de grote un heet latiensch Digitus pedis I Hallux. De föffte Tohn is ...

                                               

Truncus brachiocephalicus

De Truncus brachiocephalicus is de eerste grote Arterie, de vun de Aorta, oder nipp un nau vun den Aortenbagen, aftwiegen deit. Se billt op de rechten Siet vun’n Lief den gemeensomen Stamm vun de Arteria carotis communis un de Arteria subclavia. ...

                                               

Truncus costocervicalis

De Truncus costocervicalis is en korte Arterie, de ’n beten sietlich vun de Arteria thoracica interna ut de Arteria subclavia aftwiegt. Disse Fattstamm versorgt mit sien Aftwiegen de Twüschenwarvelrüüm I un II as ok de deepe Nackenmuskulatur

                                               

Truncus thyrocervicalis

De Truncus thyrocervicalis is en Deel vun’t arterielle Bloodfattsystem in’t Rebeet vun’n Hals. De Truncus thyrocervicalis hett sien Oorsprung in de Arteria subclavia und billt den Hööftstamm för dree Arterien, de den Hals mit Blood versorgen doot ...

                                               

Tunica dartos

De Tunica dartos is en dünne Schicht vun gladde Muskelfesen ünner de Huut vun’n Klötensack. Se hett de Opgaav, de Temperatur vun de Klöten to reguleeren. Wenn dat koolt is, tütt sik de Muskelschicht tohopen. Dordör warrt de Huut vun’n Büdel rauh ...

                                               

Chirurgie

Chirurgie is dat Fackrebeet vun de Medizin, dat sik mit Operatschonen befaat. Krankheiten un Sehren warrt in de Chirurgie dör direkt Inwirken vun Hand un mit Instrumenten behannelt. De Begreep sett sik tosamen ut dat ooltgreeksche χείρ "Hand" un ...

                                               

Implantat

Implantat is een künstlich maakte Materiol, wat inn Lief inbröcht ward un do för eene Tiedlang oder för alltied bliven schull. Dat is maal nödig, wenn man wat uttuuschen oder ünnerstützen mut, wiel dat kaputt gahn oder seek worrn is. Implantate s ...

                                               

Bloodafsackreakschoon

De Bloodafsackreakschoon) is en nich-spezifisch Söökverfohren bi den Verdacht op sweren Krankheiten oder en Labortest üm to sehn, woans de Krankheit verlöpt. Sweren Kranheiten, bi de Bloodafsacksnelligkeit en Rull speelt, sünd to’n Bispeel Autoim ...

                                               

Blooddruck

In de verschedenen Rebeden vun’n Bloodkreisloop is de Druck ünnerscheedlich. Wenn allgemeen ahn wietere Angaven vun’n Blooddruck snackt warrt, denn is dormit normalerwies de arterielle Druck in de groden Slagadern op Hööch vun’t Hart BD oder BP, ...

                                               

Labormedizin

De Laboratoriumsmedizin, tomeist to Labormedizin afkört, is en Fackrebeet vun de Medizin, dat sünners för’t Ünnerstütten vun Diagnosen tostännig is. Dat Rebeet översnitt sik mit naturwetenschoppliche Fäcker as t. B. de Klinische Chemie oder de Mo ...

                                               

Allel

En Allel is een mögliche Utprägen vun en Gen, dat sik an en sünnere Steed op en Chromosom finnt. William Bateson beschreev 1902 in "Mendel’s Principles of Heredity", dat in elk Zell twee ünnerscheedlich Varianten vun de Arvfakters gifft. Dat twee ...

                                               

Diploidie

Diploidie is in de Genetik dat Vörkamen vun twee vullstännige Chromosomensätz as so nöömten dubbelten Chromosomensatz. Jeed Chromosom liggt also in dubbelte Tall vör, wobi bi de Gonosomen vun männliche Vertreders nich twüschen de an sik verschede ...

                                               

Dominanz (Genetik)

In de Genetik warrt ünner Dominanz dat Dörsetten vun’n sünnern Arvfakter bi’t Utbilln vun en Markmol verstahn. Man ünnerscheedt twüschen dominante un rezessive Arvfakters, wobi sik bi mischarvige Vörkamen jümmer de dominante Arvfakter gegenöver d ...

                                               

Endosymbiontentheorie

De Endosymbiontentheorie oder Binnensymbiontentheorie verklaart, wie de Eukaryoten tostanne kamen sünd. Annahmen warrt, datt Vorwesers vun de hüdigen Prokaryoten en Symbiose ingahn sünd un sik dor dör verwannelt hefft. Na düsse Theorie hefft sik ...

                                               

Fruchtflegen

De Fruchtflegen sünd en Familie mank de Flegen. Se weert dor to de Tweeflunken mit torekent. Bi de Fruchtflegen hannelt sik dat um lüttje Flegen vun een bit hen to sess Millimeters Längde. Meist sünd se bi 2 mms groot. Vorkamen doot se meist alle ...

                                               

Genfrequenz

De Genfrequenz oder Allelfrequenz is en Begreep ut de Populatschoonsgenetik. Betekent warrt dormit de relative Männigkeit vun de Kopien vun en Allel in en Populatschoon. De Genfrequenz beschrifft de geneetsche Veelfalt in en Populatschoon. De Gen ...

                                               

Genotyyp

De Genotyyp oder ok dat Arvbild vun en Organismus stellt sien nipp un nauen geneetschen Kood dor, also den individuellen Satz vun Genen, den he in’n Zellkarn in sik driggt un de togliek sien morpholoogschen un physioloogschen Phänotyyp fastleggt. ...

                                               

Gensteed

De Gensteed oder Genoort in de Fachspraak ok Genlocus is de physikaalsch Positschoon vun Gen binnen dat Genom. Wenn dat Genom ut mehrere Chromosomen tosamensett is, is dormit de Steed binnen dat Chromosom meent, woneem sik dat Gen ophollt. Ünners ...

                                               

Haploidie

Haploidie is en Begreep ut de Genetik. De beseggt, dat de Chromosomensatz vun en Zell blots eenmol vörliggt. In den Zellkarn kummt also vun all de ünnerschedlichen Chromosomentypen jeedeen blots eenmol vör. Tyypscherwies sünd de Chromosomensätz i ...

                                               

Heterozygotie

En Individuum mit twee Chromosomensätz diploid is heterozygot betogen op en Markmol, wenn Gen in disse Chromosomensätz in twee verschedene Allelen vörliggt. Wenn dat een Allel dominant gegenöver dat annere is, denn warrt dat Markmol, dat dör dit ...

                                               

Homozygotie

En diploiden Organismus hett vun jeed Gen, dat mit sien Kood to’n Bispeel de Klöör vun’t Hoor oder de Bloodgrupp fastleggt, twee Kopien, de in’n normalen Fall vun de beiden Öllerndelen kamt. Dorbi warrt de ünnerscheedlichen Varianten vun een Gen ...

                                               

Intermediär (Genetik)

De Utdruck intermediär warrt in de Genetik to’n Beschrieven vun’n Arvgang bruukt. In de Genetik warrt ünnerscheedt twüschen dominant/rezessiv un intermediär Verarven. Beide Mööglichkeiten kamt vör, wenn dat Arvgoot heterozygot is, wenn also dat G ...

                                               

Kodominanz

De Begreep Kodominanz kummt ut de Genetik. Dorvun warrt snackt, wenn beid Allelen vun en enkelt Gen, d. h. vun de Moder as ok vun’n Vadder, in’n heterozygoten Tostand liek stark op den Phänotyyp Inwirken doot. De Phänotyyp billt dorbi keen homoge ...

                                               

Phänotyyp

De Phänotyyp oder dat Utprägen is de Summ vun all Markmolen, de en Organismus opwiesen deit. Dat betütt sik nich blots op morphologische, man ok op physioloogsche un psycholoogsche Egenschoppen. De Phänotyyp bargt ok Egenschoppen de een "kregen" ...

                                               

Phylogenese

Phylogenese oder Phylogenie betekent den Afloop vun de Stammgeschicht vun all Leevwesen, man ok vun sunnerliche Taxa up all Hööchden vun de bioloogsche Systematik. Dat Woort warrt ok bruukt, wenn de Evolutschoon vun de wecken Kennteken in de Stam ...

                                               

Phylogenetik

De Phylogenetik is en Twieg vun de Genetik un Bioinformatik, de sik dormit befaten deit, uttoforschen, wie sik dat mit de Geschicht vun de Evolutschoon verhollen deit un wie Individuen oder Gruppen mank de Organismen tonanner staht un wie se vunn ...

                                               

Polymorphismus

As Polymorphismus warrt in de Genetik dat Vörkamen vun een oder mehrere Genvarianten betekent, d. h. in een Populatschoon kamt een oder mehrere Allelen vör. Na de Definitschoon mutt de Männigkeit vun’t Optreden vun en Genvariante grötter as een P ...

                                               

Polyploidie

As Polyploidie warrt in de Genetik un in de Zellbiologie betekent, dat eenige Oorden vun Leevwesen mehr as twee Chromosomensätz in jemehr Zellen opwiest. In en haploiden gifft dat in een Chromosomensatz jeedeen Chromosom blots eenmol, in en diplo ...

                                               

Rezessiv

Rezessiv is en Begreep ut de Genetik, wat en sünnere Egenschap vun’t Verarven beschrieven deit. Dat Verarven vun Liefmarkmolen löpt över de Genen, de Arvinformatschoon transporteeren doot. Rezessiv bedüüt dorbi "torüchstahnd" oder "sett sik nich ...

                                               

SRY-Gen

De Sex determining region of Y-Gen oder kort: SRY-Gen kodeert en Transkripschoonsfakter, de as Klöten-detemermineren Fakter betekent un to de -Box-Proteinfamilie vun DNA-Binnproteinen tellt warrt. Dat SRY-Gen warrt blangen annere Genen för de Ges ...

                                               

Tetraploidie

Tetraploidie is en sünnere Oort vun de Polyploidie, bi de Zellen vun Deelgeweven oder ok vun’n helen Organismus veer vullstännige Chromosomensätz opwiest. Tetraploidie kummt fakener bi Planten vör un warrt bi de Tucht vun Kulturplanten dör sünner ...

                                               

Triploidie

As Triploidie warrt in de Genetik de Sünnerfall betekent, wenn en Leevwesen dree kumplette haploide Chromosomensätz opwiest. Disse Fall is bi Deerten nich so ungewöhnlich un kummt ok bi Planten vör. Bi Minschen dorgegen föhrt en Triploidie to swo ...

                                               

Zell (Biologie)

En Zell is de lüttjeste Eenheit, de mank de Organismen leven deit. Dat gifft "Eenzellers" un "Mehrzellers". Wenn dat Leevwesen ut en ganzen Barg Zellen besteiht, könnt de Zellen tohopenknütt ween to gröttere Eenheiten. De weert denn Geweev nömmt. ...

                                               

Geboortskanal

De Begreep Geboortskanal faat all Organen vun’t Geslechtssystem vun’t Seken tosamen, de bi de Geboort den Weg vun dat neeboren Kind ut’n Lief na buten billt. Bruukt warrt de Begreep tomeist bi Söögdeerten, also ok bi Minschen, kann aver ok op jed ...

                                               

Menarche

As Menarche Warrt dat eerste Optreden vun de Menstruatschoon in de Pubertät betekent. Se finnt to’n Enn vun de pubertären Entwickeln hen statt. Se wiest aver nich eendüdig an, dat de Deern nu al Kinner kriegen kann, vunwegen dat de eersten Menstr ...

                                               

Menstruatschoon

De Menstruatschoon betekent dat wedderkehren Blöden ut de Beermoder, de jeden Maand en poor Daag anduert. Dorvun afleidt sünd ok de Beteken Daag, Regel oder Periood. De eerste Menstruatschoon sett wiel de Pubertät in un warrt as Menarche betekent ...

                                               

Rhesusfakter

As Rhesusfakter warrt en Protein betekent, dat op de Zellmembran vun de roden Bloodkörpers sitt. Dat Protein is 1940 vun Karl Landsteiner un Alexander Solomon Wiener in New York an de Rockefeller University bi Rhesusapen opdeckt worrn. De wietere ...

                                               

Thelarche

De Thelarche betekent den Anfang vun’t Entwickeln vun de Bost bi de Deerns. Oorsaak för’t Bostentwickeln, de langsom, na un na vör sik geiht, is de Östrogen-Spegel, de anstiegen deit. De Tietpunkt vun de Thelarche liggt tomeist noch vör den Anfan ...

                                               

Binngeweev

Dat Binngeweev is en Grundgeweev vun’t Binn- un Stüttgeweev, wat to’t Mesoderm höört. Bestahn deit dat ut Zellen un Twüschenzellstoffen, de ok as extrazelluäre Matrix tosamenfaat warrt. Bi Embryos warrt dat Binngeweev Mesenchym nöömt. Dorut leidt ...

                                               

Endothel

As Endothel warrt de na binnen richten Zellen betekent, welke de binnerste Schicht vun Blood- un Lymphfatten, de so nöömte Intima, billt. Unafhangig vun den na Fattoort ünnerscheedlichen Opbo sünd all Fatten vun’n Bloodkreisloop mit en eenzellige ...

                                               

Epithel

Dat Epithel is en biologisch-medizinische Sammelbeteken för Deck- un Drüsengeweev. Blangen Muskel-, Nerven- un Binngeweev is dat Epithel een vun de veer Grundgeweevsorden vun’n Lief.

                                               

Geweev (Biologie)

En Geweev is in de Biologie en Ansammeln vun Zellen, de op glieke Oort differenzeert sünd, tosamen mit jemehr extrazellulär Matrix. De Zellen in en Geweev hebbt ruchweg de glieken Funkschonen un nehmt tosamen de Opgaav vun dat Geweev wohr. Vun’t ...

                                               

Klötenkanal

De Klötenkanals sünd de Steden binnen en Klööt, woneem bi’n Vörgang vun de Spermatogenees de Samenzellen, also de Spermien billt warrt. Vun dor warrt se wieter in den Saatleider transporteert. Ümgeven sünd de Klötenkanals vun en Hüll ut Binngewee ...

                                               

Immunologie

De Immunologie oder Immunbiologie is de Lehr vun de bioloogschen un biocheemschen Grundlagen vun de Afwehr vun’n Lief gegen Krankmakers as Bakterien, Viren un Pilzen as ok gegen annere Frömdstoffen in’n Lief as bioloogsche Toxinen oder Ümweltgift ...

                                               

Antigen

Antigenen sünd Stoffen, de en grote Bedüden in de Immunafwehr hebbt. An de Antigenen künnt sik Antikörper un sünnere Lymphozyten-Rezepters spezifisch anbinnen, wobi dat letztere normalerwies dorto föhrt, dat de Produkschoon vun Antikörpers gegen ...

                                               

Antikörper

Antikörper sünd Proteinen ut de Klasse vun de Globulinen, de in Warveldeerten as Reakschoon op sünnere Stoffen, de so nöömten Antigenen billt warrt. Antikörper sünd en Deel vun’t Immunsystem. As Antigenen wirkt meist alleen Makromolekülen oder an ...

                                               

Basophil Granulozyt

Basophile Granulozyten sünd Zellen, de to de Bestanddeelen vun’t Blood höört un to de Witten Bloodkörpers tellt warrt. De basophilen Granulozyten wiest tallrieke Granula op, de groff un nich regelmatig sünd und ünner annern Histamin un Heparin ba ...

                                               

Basophilie

En Basophilie is en Anstiegen vun de Tall vun basophile Granulozyten in’t Blood. Dorbi hannelt sik dat üm en sünnere Form vun de Leukozytoos, also en Anstiegen vun de Tall vun de witten Bloodkörpers. Wieter betekent Basophilie ok de Farvegenschop ...