ⓘ Enzyklopädie. Schon gewusst? Seite 213




                                               

1692

De verscheden Reegen vun dat Huus Waldeck sünd unner Christian Ludwig vun Waldeck tosamenslaten wurrn. So keem dat ganze Land Waldeck-Pyrmont wedder unner een Hand. 7. Juni: Vunwegen en Eerdbeven geiht de dormolige Hööftstadt Port Royal up Jamaik ...

                                               

1693

Däänmark nümmt ohn Wedderstand de Faktoreien vun Brannenborg-Preußen up dat Eiland St. Thomas in de Karibische See in. Hüdigendags höört düt Eiland to de Amerikaanschen Jumferninseln. De Amischen scheedt sik vun de Mennoniten

                                               

1694

27. Juli: England: De Bank vun England warrt grünnt. De Franzoos Du Casse geiht mit 1.500 Suldaten inn Norden un Osten vun Jamaika an Land un will de Briten de Insel afjagen, man he warrt vun brittsche Siedlers verdreven. 27. April: August de Sta ...

                                               

1697

1. Juni: Sassen sien Kurförst August de Starke warrt kathoolsch, vunwegen dat he dat up de poolsche Kroon afsehn hett. 14. Dezember: Mit 15 Johren warrt Karl XII. ton König vun de Grootmacht Sweden kröönt. 11. September: De Osmanen weert in de Sl ...

                                               

17

De Markomannen ünner jem ehren König Marbod fangt en Krieg an gegen de Cheruskers ünner de ehren Baas Arminus Ephesus in Lüttasien geiht bi en Eerdbeven heel un dell to Dutt

                                               

1700

3. Oktober: Unner Druck vun de Franzosen sett de spaansche König Karl II. Ludwig XIV. sien Enkelsöhn Philipp vun Anjou ton Arven in. 12. Februar: In Middeleuropa geiht de Grote Krieg inn Norden los. 25. März: De tweede Verdrag na 1698 over dat Up ...

                                               

1701

De däänsch Astronom Ole Rømer klamüstert de Rømer-Temperaturskala ut, de as Vörlöper vör de Fahrenheit- un Celsius-Skalen gellt.

                                               

1704

Henry St. John, 1. Viscount Bolingbroke warrt Sekretär vunn Krieg in Grootbritannien De jöödsche Gemeende in Spanish Town up Jamaika kriggt ehre egene Synagoge.

                                               

1705

5. April: Frederik I., König in Preußen, gifft dat Slott Lietzenborg un de Siedlung dorbi den neen Naam Charlottenborg un verlehnt an den Oort dat Stadtrecht. 5. Mai: Na den Dood vun Kaiser Leopold I. HRR folgt em sien Söhn Joseph I. HRR as Kaise ...

                                               

1707

29. April: De Parlamenten vun Schottland un England weert verenigt. Vun nu af an driggt dat Verenigte Königriek den Naam "Grootbritannien". 16. Februar: In dat Parlament vun Schottland warrt afstimmt över den Act of Union. Mit 110:69 warrt düssen ...

                                               

1709

8. Juli: De Russen unner Zar Peter den Groten winnt in de Slacht bi Poltawa gegen de Sweden unner Karl XII. Bi de Grote Pest von 1709/1710 blievt twee Drüddel vun de Inwohners vun Oostpreußen doot. Ok in Russland un Polen geiht de Süke mank de In ...

                                               

1710

Sweden verleert na 149 Johren Eestland. Revel kümmt nu na Russland. In de Stadt is de Pest utbraken un dor leevt bloß noch bi 2.000 Inwahners. 1710/11: De Kuntreien vun dat hüdige Algerien kaamt vun dat Osmaansch Riek free Bi de Grote Pest von 17 ...

                                               

1711

22. Dezember: Karl VI. warrt in Frankfort ann Main ton Kaiser vun dat Hillge Röömsche Riek kröönt. 25. Februar: Russland un dat Osmaansche Riek verklaart sik den Krieg 12. Oktober: Karl VI. ut dat Huus Habsborg warrt in Frankfort ann Main ton Kai ...

                                               

1713

19. April: Kaiser Karl VI. gifft siene Pragmaatsche Sanktschoon rut un regelt dor in, dat ok en Fro em up’n Thron folgen kann. 11. April: Freden vun Utrecht twuschen Frankriek un Grootbritannien in den Krieg um de Spaansche Kroon.

                                               

1714

6. März: In den Freden vun Rastatt warrt de Krieg twuschen Frankriek unner Ludwig XIV. un Öösterriek unner Kaiser Karl VI. afslaten. Dor geiht de Krieg um de Spaansche Kroon inn Grunne mit to Enn. 7. September: De Freden vun Baden maakt dat endgü ...

                                               

1717

De Stadt "Syburg" an de Werser in Hessen-Kassel kriggt den neen Naam Korlshoawen, to Ehren vun Landgraaf Carl, de ehr 1699 grünnt harr. De Bahamas in de Karibische See weert en Kolonie vun dat Königriek Grootbritannien.

                                               

1720

1. Februar: Freden vun Stockholm: Sweden maakt in den Groten Krieg inn Noorden Freden mit Preußen. Preußen kriggt Stettin, Vörpommern bit an de Peene un de Inseln Usedom un Wollin un mutt bloß 2 Mio. Dalers dorto betahlen.

                                               

1721

10. September: In den Freden vun Nystad geiht de Grote Krieg inn Noorden twuschen Russland un Sweden na 21 Johren to Enne. Sweden is nu keen Grootmacht mehr. Russland tritt an siene Stell. 12. Mai: Paster Hans Egede ut Norwegen geiht mit siene Fa ...

                                               

1722

31. März: Campegius Vitringa, reformeerten Theologen * 1659 16. Juni: John Churchill, 1. Duke of Marlborough, engelsch Feldherr * 1650 5. Juni: Johann Kuhnau, düütsch Komponist un Schriever * 1660

                                               

1723

30. April: Mathurin-Jacques Brisson, franzööschen Naturphilosophen un Ornithologen † 1806 5. Juni: Adam Smith, Philosoph un Ökonom ut Schottland †1790

                                               

1726

26. August: In Dresden warrt de Grundsteen för de Fronskark leggt. Jonathan Swift sien beröhmt Book Gulliver’s Travels kümmt to’n eersten Mol rut. 1997 is dat ünner den Titel Gulliver ünnerwegens ok up Platt to hebben.

                                               

1727

11. Juni: Up Georg I. Grootbritannien ut dat Huus Hannober folgt sien Söhn Georg II. Grootbritannien. 17. Mai: Peter II. kümmt up den Throon vun Russland.

                                               

1728

27. Oktober: James Cook, britschen Seefohrer un Updecker † 1779 11. Mai: Pierre Gaviniès, franzöösch Violinist un Komponist † 1800 6. Januar: Domingos dos Reis Quita, portugiesch Lyriker † 1770 23. April: Samuel Wallis, britisch Marineoffizier, W ...

                                               

1729

27. September: Michael Denis, öösterrieksch Schriever, Översetter, Bibliothekar un Zooloog † 1800 2. Mai: Katharina de Grote, Zarin vun Russland † 1796 22. Januar: Gotthold Ephraim Lessing, düütschen Dichter in dat Tiedöller vun de Upklärung † 1781

                                               

1730

De mährsche Prediger Prokop Diviš klamüstert mit dat Denis d’or dat eerste Elektrophon ut.

                                               

1732

15. Dezember: Carl Gotthard Langhans, düütsch Architekt † 1808 22. Februar: George Washington, de eerste Präsident von de USA † 1799 31. März: Joseph Haydn, österrieksch Komponist † 1809 21. Juni: Johann Christoph Friedrich Bach, düütsch Musiker ...

                                               

1733

12. Juni: Up Slott Salzdahlum heiraat de Kroonprinz vun Preußen, Frederik, de Dochter vun den Hartog vun Bruunswiek-Wulfenbüttel, Elisabeth Christine vun Bruunswiek-Wulfenbüttel-Bevern.

                                               

1736

Christian Frederik von Marschalck, norweegsch Offizier * üm un bi 1652 Giovanni Battista Vivaldi, italieensch Violinist un Vader von Antonio Vivaldi * 1655

                                               

1737

22. September: Michel Pignolet de Montéclair, franzöösch Komponist * 1667 2. September: Fabian Graaf vun Wrangel, kaiserlich Feldmarschall * 1651 1. Mai: Jean-Alphonse Turrettini, Genfer Theoloog * 1671

                                               

1738

4. Juni: Georg III., König vun Grootbritannien un Hannober † 1820 15. November: Wilhelm Herschel, düütsch Astronom, Komponist un Musiker † 1822 14. August: Leopold Hofmann, öösterrieksch Komponist † 1793

                                               

1741

24. Juli: Diederich Georg Babst, plattdüütsch Schriever † 1800 8. Februar: André-Ernest-Modeste Grétry, belgisch-franzöösch Komponist † 1813 13. März: Joseph II., Kaiser vun dat Hillge Röömsche Riek un Baas vun dat Huus Habsborg † 1790

                                               

1743

1. November: Johann Friedrich Wilhelm Herbst, düütsch Naturforscher, Entomoloog un Lepidopteroloog † 1807 13. April: Thomas Jefferson, US-amerikaansch Politiker un Präsident † 1826

                                               

1744

29. November: Christoph Bernhard Crusen, düütsch evangeelsch Theoloog * 1676 6. Mai: Anders Celsius, sweedsch Astronom, Mathematiker un Physiker † 1701

                                               

1745

23. August: Georg Gröning, Bremer Börgermeester † 1825 7. Januar: Johann Christian Fabricius, Zooloog, Entomoloog, Lepidopteroloog un Wertschapswetenschapler † 1808 30. August: Johann Hieronymus Schröter, düütsch Astronom † 1816

                                               

1746

Immanuel Kant lett siene eerste Schrift rutgahn. Dat sünd de Gedanken von der wahren Schätzung der lebendigen Kräfte. 16. April: De tweete Upstand vun de Jakobiten in Schottland ünner Charles Edward Stuart "Bonnie Prince Charlie" gegen den Engels ...

                                               

1747

19. Januar: Johann Elert Bode, düütsch Astronom † 1826 5. Mai: Leopold II., Kaiser vun Hillig Röömsch Riek † 1792 4. August: Henrich Becker, oostfreesch Porträtmaler † 1819 22. April: Michael Philipp Boumann, düütsch Architekt un Baumeester † 1803

                                               

1748

20. April: Georg Michael Telemann, düütsch Karkenmusiker un Komponist † 1831 10. Mai: Louis Jean Pierre Vieillot, franzööschen Ornitholoog † 1831 7. Oktober: Karl XIII., König vun Sweden un Norwegen †1818 8. August: Johann Friedrich Gmelin, düüts ...

                                               

1750

25. September: Diederich Christian Arnold von Zesterfleth, düütsch Jurist † 1820 18. August: Antonio Salieri, italieensch-öösterrieksch Komponist, Kapellmeester un Musikpädagoog † 1825

                                               

1751

De eerste Band vun Diderot un dAlembert ehre Encyclopédie ou Dictionnaire raisonné des sciences, des arts et des métiers kortweg meist Encyclopédie nömmt kummt rut.

                                               

1752

15. Juni: Benjamin Franklin finnt den Blitzafleider ut, as he en Draken upstiegen lett. 2. September: Grootbritannien föhrt, tohopen mit siene Kolonien, den Gregoriaanschen Klenner in. Dor kummt dat denn, dat de neegste Dag nich de 3. September, ...

                                               

1754

6. März: Henry Pelham, Premierminister von Grootbritannien * 1694 9. April: Christian Wolff, düütschen Gelehrten in dat Tiedöller vun de fröhe Upklärung * 1679

                                               

1755

1. November: Eerdbeven vun Lissabon. Lissabon warrt to twee Drüddeln vun en Eerdbeven un en Tsunami, de noch achterher kümmt, in Dutt leggt. 30.000 bit 100.000 Minschen kaamt dor bi üm. Kingston warrt an de Stäe vun Spanish Town de nee Hööftstadt ...

                                               

1758

11. Oktober: Heinrich Wilhelm Olbers, düütsch Astronom † 1840 28. April: James Monroe, US-amerikaansch Präsident † 1831 18. Juni: Peter Florenz Weddigen, düütsch Schriever † 1809

                                               

1759

9. August: Johann Christoph Friedrich GutsMuths, düütsch Pädagoog un "Turnvader" † 1839 10. November: Friedrich von Schiller, düütsche Schriever † 1805 25. Januar: Robert Burns, schottsche Dichter † 1796 27. April: Mary Wollstonecraft, britische ...

                                               

1761

Claus von Klenck, düütsch Verwaltensbeamter un Politiker † 1821

                                               

1762

16. Juni: Giuseppe Bernardino Bison, italieensch Maler † 1844 20. November: Pierre André Latreille, franzööschen Preester un Entomologen † 1833 19. Mai: Johann Gottlieb Fichte, düütsch Philosoph † 1814

                                               

1763

7. Oktober: In London geiht en königliche Proklamatschoon rut, dat vun nu af an in de Kolonien vun Amerika de Kamm vun de Appalachen-Bargen de Grenz na dat free Indianerland ween schall. Mit düsse Proklamatschoon bringt London de amerikaanschen S ...

                                               

1764

In London warrt dat "Amerikaansche Fiskalgesett" beslaten. Bekannt wurrn is dat ünner den Naam "Zuckergesett". Vun nu af an mütt Amerikaners en Toll up Molasse ut Westindien betahlen. Dor kaamt de Amerikaners üm in Brass gegen de Briten.

                                               

1765

In London weert dat "Inquarteernsgesett" un dat "Stempelstüergesett" beslaten. Dat bedutt, dat de Inwahners in de amerikaanschen Kolonien mehr Stüern betahlen mütt. De Amerikaners sünd böös vergrellt över düsse Sake un meent, düsse Gesetten weern ...

                                               

1766

Privatdozent Immanuel Kant kriggt siene eerste richtige Arbeitsstell as Anstellten: He warrt Ünnersekretär vun de Königliche Slottbibliothek in Königsbarg