ⓘ Enzyklopädie. Schon gewusst? Seite 211




                                               

1515

14. März: Hermann vun Wied warrt Arzbischop vun Köln Portugal fangt an mit dat Utforschen vun Brasilien 22. Juli: Dubbelhochtiet vun Wien. De Kaiser Maximilian I. un de König Vladislav II. vun Böhmen un Ungarn verheiraat jem ehr Enkelkinner. Dorb ...

                                               

1516

19. Dezember: König Franz I. un Paapst Leo X. sluut dat Konkordat vun Bologna 14. September: De Swiez warrt unafhängig Dat Tessin kümmt nu up Duur to de Swiez 29. März: De Republik Venedig bruukt to’n eersten Mol dat Woort Ghetto för een Wiek, de ...

                                               

1517

In Nürnbarg warrt dat Radslott utfunnen. Dat weer de Anfang för de latern Füürwapen. Dat Osmaansche Riek ünner Sultan Selim I. pedd de Landstreken vun de hüdigen Länner Libanon, Irak, Syrien, Jordanien, Israel un Ägypten ünner sien Fööt. De eerst ...

                                               

1518

Up Kuba warrt dat eerste Bisdom inricht. Dat is dat Bisdom Santiago 26. April: Martin Luther verklaart sien Theologia Crucis bi de Disputatschoon vun Heidelbarg 7. Oktober: Martin Luther kümmt nah Augsborg to’n Rieksdag. He mutt dor sien Ansichte ...

                                               

1519

20. September: Ferdinand Magalhan fangt mit de eerste Reis rund üm de Welt to an. De duurt bit 1522 De eersten Spaniers kaamt in Mexiko an. De Stadt Panamá warrt as eerste europääsche Stadt an den Pazifik grünnt De Habenstadt Havanna up Kuba warr ...

                                               

1520

8. un 9. November: In dat Blootbad vun Stockholm lett König Christian II. vun Däänmark üm un bi 100 Lüde ümbringen, de in Sweden wat gellen doot. Dor kümmt de Union vun Kalmar mit to ehr Enn Na den Dood vun Selim I. folgt Süleyman I. em as Herrsc ...

                                               

1521

8. Mai: De Rieksacht warrt öber Luther utropen 13. Januar: Martin Luther warrt vun Paapst Leo X. ut de Gemeenschup vun de Kark utslaten 16. April: Martin Luther kümmt in Worms an. He schall dor an de beiden neegsten Dagen sien Thesen vör den Riek ...

                                               

1522

26. Juni: De Osmanen versöökt, de Insel Rhodos intonehmen. Dat Eiland warrt verdeffendeert vun den Oorden vun de Johanniters 7. September: Juan Sebastián de Elcano is ton eersten Mal üm de Welt seilt 9. November: De Mönk Heinrich vun Zutphen höll ...

                                               

1523

Vunwegen dat Wark vun Mikael Agricola kümmt de Protestantismus nah Finnland 1. Juli: In Brüssel weert Johann van Esschen un Hendrik Vos upn Groden Markt as de eersten Martelers vun de Reformatschoon upn Brandstapel sett un verbrennt 11. November: ...

                                               

1524

13. Juli: Thomas Müntzer höllt sien "Predigt an de Försten" Dat Dörp Walle bi Bremen warrt en egen Kaspeel De Kultur vun de Nafolgers vun de Maya in Middelamerika fallt ut’een, as de Spaniers dat Land innehmt 10. Dezember: De luthersche Prediger ...

                                               

1525

12. Mai: Slacht vun Böblingen, de Buurn weert vun Söldners slahn 5. Mai: Martin Luther nümmt in de Schrift "Wider die mörderischen Rotten der Bauern" Afstand vun de upsternaatschen Buurn, de sik ok up em beropen doot 7. Mai Ünner Götz vun Berlich ...

                                               

1526

20. April: Dat Riek vun de Mogulen warrt grünnt. In de eerste Slacht vun Panipat sleiht Babur den Sultan vun Delhi un grünnt dat Riek vun de Mogulen in den Noorden vun Indien. Babur is en Nahkamen vun Dschingis Khan vun Timur Lang 2. Januar: De B ...

                                               

1527

1. Juli: De Philipps-Universität Marborg warrt upmaakt De Spanier Juan Gaetano schall as eersten Mann ut Europa up Hawaii an Land gahn ween 6. Mai: Sacco di Roma. Rom warrt innahmen un utplünnert dör de Landsknechten vun Kaiser Karl V. Dor geiht ...

                                               

1529

22. April: Spanien un Portugal deelt de Welt in den Verdrag vun Saragossa in twee Kuntreien up. Een schall in Tokumst spaansch ween, de anner Potugal tohören De Verhanneln in Marborg vun de Lutherschen un de Reformeerten, wie dat nu wiedergahn sc ...

                                               

1530

Inn Februar warrt Nikolaus Krage sien "Christlike Ordeninge der Erlyken Stadt Mynden" in Lübeck druckt. Dat is de eerste evangeelsche Karkenordnung in Westfalen 24. Februar: Karl V. warrt in Bologna ton Kaiser vun dat Hillige Röömsche Riek kröönt ...

                                               

1531

De Eddellüde vun Deefholt nehmt den Titen Graaf an Dat Katharineum in Lübeck warrt grünnt Francisco Pizarro kümmt öber de Anden nah de Inka ehr Hööftstadt Cuzco

                                               

1533

De Reformator Guillaume Farel kümmt na Genf De Spaniers ünner Francisco Pizarro nehmt dat Inka-Riek in Peru in un bringt de Inka ehren König Atahualpa ane Siet

                                               

1534

Martin Luther sien vullstännig Bibelöversetten warrt ton eersten Mal druckt 13. Oktober: Alessandro Farnese warrt ünner den Naam Paul III. ton Paapst wählt Bremen warrt luthersch Heinrich VIII. grünnt de Anglikaansche Kark 3. November: Dat Parlam ...

                                               

1535

De Stadt Montreal in Kanada warrt grünnt Altno warrt dat eerste Mol in en Oorkunn nömmt. August: De Stadt Genf slutt sik vunwegen dat Predigen vun Guillaume Farel an de Reformatschoon an

                                               

1536

De eerste Utgaav vun Johannes Calvin sien groot Lehrbook Institutio warrt rutgeven In de Act of Union warrt dat Förstendom Wales mit dat Königriek England ünner König Heinrich VIII. tohopenslaten De portugeesche Seefohrer Pedro Campos finnt as ee ...

                                               

1537

14. August: Peter Swyn, en Baas vun de Buurnrepublik Dithmarschen * 1480 24. Oktober: Jane Seymour, Königin vun England un drüdde Fro vun Heinrich VIII. * 1509 Hans Cranach, düütschen Maler * um 1513 29. September: Jürgen Wullenwever, Börgermeest ...

                                               

1538

De Rieksacht warrt över de westfäälsche Stadt Minden utspraken Daniel vun Büren de Ole gifft Bott as Bremer Börgermeester De Raat vun de Stadt Genf sett de beiden Reformators Guillaume Farel un Johannes Calvin vor de Döör. He meent, de beiden har ...

                                               

1540

De Reformator Johannes Calvin heiraat in Straßburg de Wittfro Idelette de la Bure De franzöösche Musiker Claude Goudimel maakt in Rom en Musikschool up 28. Juli: Thomas Cromwell, de engelsche Kanzler un Middelsmann vun de veerte Fru vun Heinrich ...

                                               

1541

De Stadt Bremen kriggt dat Müntrecht De Reformator Johannes Calvin warrt vun de Stadt Genf ehren Raat in de Stadt torüchropen Pedro de Valdivia grünnt in Chile de Stadt Santiago

                                               

1543

26. September: Dat Neddergericht wurrd in Bremen inricht. 5. September: De Belagern von Nizza geiht to Enn. De franzööschen un verbündten törkschen Truppen treckt af

                                               

1552

19. Februar: Melchior Khlesl, Wiener Bischop, Kardinal un Kanzler vun dat Hillige Röömsche Riek unner Kaiser Matthias † 1630 18. Juli: Rudolf II., Kaiser vun dat Hillige Röömsche Riek vun Düütsche Natschoon ut dat Huus Habsborg † 1612 Petrus Plan ...

                                               

1553

19. Februar: Erasmus Reinhold, düütsch Astronom un Mathematiker * 1511 10. April: Friedrich I., König von Däänmark un Norwegen von 1523 bit 1553 * 1471 16. Oktober: Lucas Cranach de Öllere, düütsch Maler un Tekner *1472

                                               

1554

25. Juli: Hochtied twuschen Königin Maria I. vun England un denn latern spaanschen König Philipp II. in Winchester. Düsse Hochtied schall Swung in den Versöök bringen, England wedder ind en Schoot vun de Röömsch-kathoolsche Karken torüch to föhren.

                                               

1555

9. April: Marcello Cervini wurrd ton Paapst wählt un gifft sück de Naam Marcellus II. 23. Mai: Gian Pietro Carafa wurrd ton Paapst wählt un gifft sück de Naam Paul IV.

                                               

1559

30. April: Johan Tserclaes Graf vun Tilly, kathoolsch Feldherr in den Dartigjöhrigen Krieg † 1632 In de Letzte Fehd winnt en Heer vun 18.000 Dänen un Holsteeners över bi 12.000 Dithmarschers. De Free Buernrepubliek Dithmarschen gifft dat vun dor ...

                                               

1560

de Zirienjen weert vun den kaiserlichen Gesandten Ogier Ghislain de Busbecq ut Konstantinopel na Wien henbröcht. De franzöösche Komponist Loys Bourgeois geiht na Paris. He harr bi den Psalter vun Genf mitmaakt, man nu wennt he sik wedder na de Rö ...

                                               

1561

31. August: Pierre Davantès, franzöösch Humanist un Komponist vun den Psalter vun Genf * 1525 nah 1561: Loys Bourgeois, franzöösch Komponist * 1510

                                               

1562

Friedrich IV. vun Wied warrt Arzbischop vun Köln De Jesuiten grünnt in Innsbruck jem ehr Gymnasium. Dat is de Anfang vun de Universität in Innsbruck De Psalter vun Genf, dat Psalmenbook vun de reformeerte Karken mit Riemels un Melodien up all 150 ...

                                               

1563

März: In de Kurpalz warrt unner de Regeerung vun Kurförst Frederik III. de Heidelbarger Katechissen rutbrocht. König Philipp II. vun Spanien lett den Grundsteen leggen för dat Slott El Escorial bi Madrid. Dor warrt mehr as twintig Johr an boot

                                               

1564

15. Februar: Galileo Galilei, italieensche Astronom † 1642 23. April: William Shakespeare, engelsche Dichter † 1616 6. Februar: Christopher Marlowe, engelsche Dichter † 1593 24. September: William Adams ut England, de um de Welt reis † 1620 15. O ...

                                               

1566

8. März: Giuseppe Biancani, italieensch jesuitisch Geistlicher, Astronom un Mathematiker † 1624 20. Juni: Sigismund III. Vasa, König vun Polen † 1632

                                               

1567

8. Februar: Paavst Pius V. böört in den Paavst siene Bull Etsi Dominici al Almosenaflaten up Up de Synood vun Debrecen nümmt de Reformeerte Karken vun Ungarn den Heidelbarger Katechissen as Bekenntnisschrift an. 9. Februar: Lord Darnley, de tweet ...

                                               

1570

Diego Ortiz, spaanschen Komponisten in Neapel ut de Tied vun de Renaissance * um 1510 rüm, annere seggt: 1525 Guillaume Franc, franzöösch Komponist * 1505

                                               

1571

4. bit 13. Oktober: Up de Synood vun Emden warrt de Heidelbarger Katechissen as Bekenntnisschrift un Lehrbook for de Nedderlannen insett. 24. Mai: De Krimtataren brennt Moskau af 7. Oktober: Seeslacht vun Lepanto 20. Mai: In Rom sluut sik de Paap ...

                                               

1572

De däänsche Astronom Tycho Brahe kickt int Weltall en Supernova an 24. August: Bartholomäusnacht: Pogrom vun de Katholiken gegen de Calvinisten Hugenotten in Frankriek 24. September: De leste Hööftling vun dat Indianervolk vun de Inka, Túpac Amar ...

                                               

1574

30. Mai: Throonwessel in Frankriek. Up Karl IX. folgt sien Broder Hinrich III. Murad III. folgt up Selim II., bekannt as Mest "de Dunne" as Sultan vun dat Osmaansche Riek.

                                               

1575

König Philipp II. verklaart ton tweeten Mol na 1557 den Staatsbankrott vun Spanien. Portugal grünnt in den Süden vun Afrika Luanda, de hüdige Hööftstadt vun Angola. Swabern un Scholen in den hüdigen Landkreis Deefholt weert tohopenfaat to en Evan ...

                                               

1577

Dat Konkordienbook warrt tohopenstellt as eenheitlich Bekenntnisbook vun de luthersche Orthodoxie. 13. Dezember: Sir Francis Drake föhrt vun Plymouth los. He will üm de ganze Welt rümseilen.

                                               

1579

17. August: In dat hüdige Honduras warrt de Stadt Real de Minas de Tegucigalpa grünnt. Mit korten Naam heet se Tegucigalpa un is hüdigendags Hööftstadt vun Honduras.

                                               

1582

24. Februar: Paapst Gregor XIII. föhrt över en paapstlich Bull den Gregoriaanschen Klenner in. Na den Dood vun Graaf Otto VIII. vun Hoya kümmt Baarnbössel na de Landgraafschop Hessen

                                               

1584

Saskia van Uilenburgh ehr Vadder, Rombertus van Uilenburgh, warrt Börgermeester vun de Stadt Leeuwarden in de nedderlannsche Provinz Freesland Dat Slott El Escorial bi Madrid warrt fardig stellt. Vun 1563 af an, as König Philipp II. vun Spanien d ...

                                               

1585

Dat Grafenhuus vun Deefholt starvt ut. De Graafschop kümmt na Bruunswiek-Lüünborg Up Roanoke Island grünnt engelsche Siedlers den eersten Oort an de Oostküst vun Noordamerika un geevt em den Naam "Virginia". Düsse Oort warrt later tonicht maakt v ...

                                               

1588

28. Mai: De eersten Scheepe vun de Spaansche Armada fohrt vun Lissabon ut na den Kanal vun England. De Rest vun de Flott folgt in de beiden neegsten Dage na. 29. Juli: De Flott vun England winnt de grote Seeslacht gegen de Spaansche Armada.

                                               

1589

1. August: De Mönk vun de Dominikaners, Jacques Clément, stickt mit sien Mest up den franzööschen König Hinrich III. De Angrieper warrt vun Wachtlüde, de gau hento kaamt, ane Siet bröcht, man de König kämpft üm sien Leven. De Anföhrer vun de kath ...

                                               

1590

um 1590 rüm: Jacob van Eyck, nedderlannschen Musikus un Komponist † 1657 26. Februar: Johann Lauremberg, nedderdüütsch Schriever ut Rostock † 1658