ⓘ Enzyklopädie. Schon gewusst? Seite 206




                                               

27. November

1984: Dat Johann-Jacobs-Museum warrt in Zürich openmaakt 1826: De engelsch Aptheeker John Walker hett de eersten modernen Rietstickens utfunnen.

                                               

28. November

1186: Kaiser Friedrich Barbarossa verlehnt in en Urkunn Rechten an de civitas vun Bremen. Dor maakt he de Börgerschup mit gegen den Arzbischop stark, de egentlich de Herr vun de Stadt is. 1946: Willem Kaisen warrt to’n tweeten Mol Bremer Börgerme ...

                                               

29. November

1895: Yakima Canutt, US-amerikaansch Schauspeler un Stuntman † 1986 1977: Johannes Raspe, düütsch Schauspeler un Synchroonsnacker 1910: August Lenz, düütsch Footballnatschonalspeler † 1988 1932: Ed Bickert, kanaadsch Jazzmusiker † 2019 1797: Gaet ...

                                               

3. November

1918: De Wapenstillstand vun Villa Giusti twuschen Italien un Öösterriek-Ungarn warrt ünnertekent 1978: Dominica wurrd unafhängig vun Grootbritannien 1975: Hans Koschnick warrt ton drüdden Mol Bremer Börgermeester. Bremer Senat un nee Lannsregeer ...

                                               

30. November

1974: Dat Skelett vun Lucy warrt funnen. Dor is en nee Aart vun den Australopithecus mit updeckt: De Australopithecus afarensis. He höört to de Vöröllern vun de Minschen un hett vör um un bi 3.2 Mio. Johren leevt.

                                               

1. Oktober

1958: De NASA nimmt hör Arbeit up. 1960: Nigeria wurrd vun Grootbritannien unafhängig. 1982: Helmut Kohl lööst Helmut Schmidt as Bundskanzler dör en konstruktiv Misstroensvotum af. 2012: De SPD-Bundsvörstand hett up Vörslag vun Parteichef Sigmar ...

                                               

2. Oktober

1990: Bi de Nootlanden von en entföhrte Boeing 737 in de chinesisch Stadt Baiyun kummt dat to’n Kamp twüschen den Piloten un den Entföhrer. De Boeing rammt twee annere Flegers. 132 Minschen starvt dorbi. 1746: Bi Madras suupt de dree franzööschen ...

                                               

3. Oktober

1918: De Düütschen fraagt bi den US-amerikaanschen Präsidenten Woodrow Wilson vunwegen en Wapenstillstand nah. 1700: Unner Druck vun de Franzosen sett de spaansche König Karl II. Ludwig XIV. sien Enkelsöhn Philipp vun Anjou ton Arven in. Latr sch ...

                                               

4. Oktober

1636: In den Dörtigjohrigen Krieg winnt de sweedsche Feldmarschall Johan Banér de Slacht bi Wittstock över den Kaiser sien Truppen, schoonst dat veel mehr sünd. 1957: De Sowjetunion bringt mit den Sputnik den eersten künstlichen Satelliten in de ...

                                               

5. Oktober

1948: Russell Mael, US-amerikaansch Popmusiker 1951: Leah Poulos, US-amerikaansch Iesflinklöperin 1713: Denis Diderot, franzööschen Philosoph in dat Tiedöller vun de Opklärung † 1784 1882: Karl Prahl, düütsch Kunstmaler, Grafiker un plattdüütsch ...

                                               

6. Oktober

1807: Humphry Davy hett as eerste dat Element Kalium ut Puttasch isoleert.

                                               

7. Oktober

1985: Dat Krüüzfohrtschipp Achille Lauro warrt vun palästinensische Terroristen kapert, üm politische Fangene freetopressen. 1763: In London geiht en königliche Proklamatschoon rut, dat vun nu af an in de Kolonien vun Amerika de Kamm vun de Appal ...

                                               

8. Oktober

1886: Franz Brägelmann, plattdüütsch Schriever † 1968 1956: Janice Elaine Voss, US-amerikaansch Astronautin † 2012 1848: Pierre Degeyter, belgischen Sozialist un Leedermaker † 1932 1967: Hendrik Duryn, düütsch Schauspeler 1962: Wilfried Hochholdi ...

                                               

9. Oktober

1962: Uganda is unafhängig wurrn. 1989: DDR: Ahn Ingriepen vun de Staatsmacht kann in Leipzig de mit rund 70.000 Deelnehmer bit dorhenn gröttst Maandagdemonstratschoon dörföhrt weern. 2006: Noordkorea kriggt dat henn un jaagt siene eerste Atombom ...

                                               

10. Oktober

1917: Thelonious Monk, US-amerikaansch Jazzmusiker † 1982 1918: Werner Dollinger, düütsch Politiker un Bundsminister † 2008 1896: Lester Halbert Germer, US-amerikaansch Physiker un Bargstieger † 1971 1928: Junior Mance, US-amerikaansch Jazzmusike ...

                                               

11. Oktober

1835: Theodore Thomas, US-amerikaansch Violinist un Dirigent † 1905 1919: Art Blakey, US-amerikaansch Jazzmusiker † 1990 1944: Uwe Kleina, düütsch Footballspeler 1771: Carl Cannabich, düütsch Komponist † 1806 1975: Corinna Rüffer, düütsch Politik ...

                                               

12. Oktober

1964: Dat sowjetisch Ruumfohrtüüg Woschod 1 start mit de Kosmonauten Wladimir Komarow, Boris Jegorow un Konstantin Feoktistow an Bord. Dat is de eerste Ruumfloog mit mehr as een Ruumfohrer.

                                               

13. Oktober

1972: Bi Moskau stört en Iljuschin II-62 af. De 176 Minschen in den Fleeger starvt. 1972: In dat Grenzrebeet twüschen Argentinien un Chile stört en Fleeger mit 45 Lüüd – dorünner en Rugbymannschap – af, 16 dorvun künnt na 72 Daag rett warrn. Dat ...

                                               

14. Oktober

1947: As eerster Minsch dörbrikt Chuck Yeager de Schallmuur. 1655: In Duisburg warrt de Universität openmaakt.

                                               

15. Oktober

1915: Op de Oostsee stött dat düütsch Fährschipp Preußen mit dat Torpedoboot T 100 vun de düütsche Marine tohopen. 39 Minschen blievt dood.

                                               

16. Oktober

1956: Franz Josef Strauß lööst Theodor Blank as Bundsminister fört Verdefferen af. 1963: Ludwig Erhard CDU wurrd as Nahfolger vun Konrad Adenauer ton düütschen Bundskanzler wählt. 16. - 19. Oktober 1813: In de Völkerslacht bi Leipzig slaht de Öös ...

                                               

17. Oktober

1912: Albino Luciani, laterhenn Paapst Johannes Paul I. † 1978 1913: Julian Wintle, britischen Filmproduzent † 1980 1951: Annie Borckink, nedderlannsch Iesflinklöperin 1933: Konrad Hansen, düütsch Schriever, Speelbaas un ehmalger Intendant vun da ...

                                               

18. Oktober

18. oder 25. Oktober 732: Slacht vun Tours un Poitiers: De Franken unner Karl Martell winnt gegen de Arabers. 1912: Libyen warrt Kolonie vun Italien. 1818: De Rheinische Friedrich-Wilhelms-Universität Bonn wurrd grünnd. 16 19. Oktober 1813: In de ...

                                               

19. Oktober

1524: Thomas Tusser, engelsch Dichter † 1580 1922: Walter Bostelmann, plattdüütsch Schriever † 2008 1856: Richard Witting, düütsch Banker un Politiker † 1923 1947: Ildikó Bánsági, ungaarsch Schauspelerin 1986: Alexis Contin, franzöösch Iesflinklö ...

                                               

20. Oktober

1946: In Puerto Rico warrt de Puertorikaansche Unafhängigkeitspartei grünnt. Se schall dat dörsetten, datt Puerto Rico vun de USA los kümmt un en unafhängigen Staat warrt.

                                               

21. Oktober

1096: Rum-Seldschuken maakt den Rest vun den Volkskrüüztog vör de Stadt Nicäa in Lüttasien tonicht. 1944: Na sess Weken Slacht warrt de Stadt Aken inn Tweeten Weltkrieg as eerste düütsche Grootstadt vun de Allieerten innahmen

                                               

22. Oktober

2012: Wegen Doping nimmt de Weltradsportverband UCI Lance Armstrong all Titel siet den 1. August 1998 weer af un sparrt hüm tietlevens. 741: Dat Frankenriek warrt unner Karl Matell siene beiden Söhns Pippin un Karlmann updeelt.

                                               

23. Oktober

1979: Prinz Pi, düütschen Rapper ut Berlin 1941: Heinz Pliska, düütsch Footballspeler 1942: Michael Crichton, US-amerikaansch Schriever un Speelbaas † 2008 1878: Ernst Petrich, düütsch Maler un Grafiker † 1964 1886: Charles Crupelandt, franzöösch ...

                                               

24. Oktober

1918: De Slacht vun Vittorio Veneto fangt an. Düsse Slacht bringt ant Enn den Ünnergang vun Öösterriek-Ungarn mit sik 1648: De Westfäälsche Freden warrt slaten. Dor geiht de Dartigjöhrige Krieg mit to Enn.

                                               

25. Oktober

1722: Ludwig XV. warrt fierlich ton König vun Frankriek kröönt in de Kathedraal vun Reims 1760: Na den Dood vun den britschen König Georg II. Kurförst vun Hannober arvt sien Enkel Georg III. den Throon. 18. oder 25. Oktober: Slacht vun Tours un P ...

                                               

26. Oktober

1918: Brasilien verklaart den Krieg an Düütschland Eerste Weltkrieg 1813: Miliztruppen ut dat britsche Kanada slaht in de Slacht ann Chateauguay River en US-Armee, de acht mol so groot is un dwingt ehr dorto, Kanada to verlaten

                                               

27. Oktober

1991: Turkmenistan erklärt sien Unafhängigkeet van de Sowjetunion. 822: Völklingen wurrd eerstmals in en Oorkunn nömmt 1971: De Demokraatsche Republiek Kongo wurrd in Zaïre umnöömt. 2008: Horst Seehofer wurrd ton Ministerpräsidenten vun de Freest ...

                                               

28. Oktober

1958: Angelo Giuseppe Roncalli wurrd ton Paapst wählt un Gifft sück de Naam Johannes XXIII. 312: Slacht an de Milvisch Brüch, Kaiser Konstantin de Grote sleiht Maxentius un regeert nu alleen in den Westen vun dat Röömsche Riek. 1492: Kolumbus dec ...

                                               

29. Oktober

1918: De Vörstand vun de düütsche Marine beslutt, in to goder Lest noch en Slacht gegen de Royal Navy an to fangen. Dor fangt de Matrosenupstand vun Kiel um an 1268: Konradin vun Hohenstaufen warrt na en unrechten Prozess up den Marktplatz vun Ne ...

                                               

30. Oktober

1900: Ragnar Granit, finnisch-sweedsch Neurophysioloog un Nobelpriesdräger † 1991 1954: JoAnne Russell, US-amerikaansch Tennisspelerin 1930: Néstor Almendros, spaansch Kameramann † 1992 1955: Gunda Wirschun, plattdüütsch Schrieverin 1893: Roland ...

                                               

31. Oktober

1961: De Hurrikan Hattie maakt Belmopan, de Hööftstadt vun Belize toschannen. 1999: En Boeing 767 stört 100 km na den Start in New York dör en Fehler vun’n Piloten af. All 217 Lüüd an Boord blievt dood.

                                               

Sabbat

De Sabbat, Plural: Schabbatot ; is in dat Jodendom de sövente Dag in’e Weken. Dor schall keen Arbeit daan weern. As alle Dage in’n Jöödschen Klenner fangt he an’n Avend an un duert vun’n Unnergang vun de Sunne an’n Freedag bit to’n Sunnavendavend ...

                                               

1. September

1925: Roy Jay Glauber, US-amerikaansch Physiker un Nobelpriesdräger † 2018 1967: Carl-Uwe Steeb, düütsch Tennisspeler 1871: Reginald Walter Maudslay, britsch Autokonstrukteur † 1934 1923: Bob Bates, US-amerikaansch Jazzmusiker † 1981 1901: Martin ...

                                               

2. September

1935: Bi den Labor Day Hurrikan över de Florida Keys starvt 435 Lüüd. 1806: Dör de Goldauer Bargstörken geitt dat swiezer Dörp Goldau twei. Dorbi kommt 457 Minschen to Dood. 1666: London warrt dör dat Groote Füer von London to’n gröttsten Deel tw ...

                                               

3. September

1998: Na en Füer an Boord stört en Swiezer McDonnell Douglas MD-11 vör Halifax in de See un ritt 229 mit in den Dood. 1925: Dat US-amerikaansche Stiefluftschipp ZR-1 USS Shenandoah verunglückt in’n Storm. 14 Mann vun de Besatten kommt to Dood. 19 ...

                                               

4. September

1972: Bi de Olympische Spelen in München warrt de eerst 16 Johr oole Ulrike Meyfarth Winnersche in’n Hoochsprung. 1867: De Footballvereen Sheffield Wednesday warrt grünnt. 1972: De US-amerikaansche Swemmer Mark Spitz winnt bi de Olympischen Spele ...

                                               

5. September

2005: Seelbahnunglück in dat Skirebeet von Sölden in Tirol. Negen Touristen ut Düütschland starvt.

                                               

6. September

2005: De Taifun Nabi maakt de japansch Insel Kyūshū to schannen. 1929: In Finnland starvt 150 Minschen – dorünner veele Schoolkinner – bi en Unglück vun den Damper "Kuru". 1986: Bi Karatchi in Pakistan warrt en Boeing 747 mit Granaten beschaten. ...

                                               

7. September

1159: Ronaldo Bandinelli wurrd Paapst un hett den Paapstnaam Alexander III. 2008: Kurt Beck trett as Vörsitter vun de SPD torüch. Kommissarisch övernimmt Frank Walter Steinmeier dat Amt. 1701: In Den Haag warrt de Grote Allianz vun Haag afslaten. ...

                                               

8. September

8. oder 9. September 801: Ansgar, Arzbischop vun Hamborg-Bremen † 865 1633: Ferdinand IV. ut dat Huus Habsborg, latern röömsch-düütschen König, König vun Böhmen, Ungarn un Kroatien † 1654 1946: Aziz Sancar, törksch-US-amerikaansch Biochemiker, Ge ...

                                               

9. September

1619: Ferdinand II. warrt in Frankfort ann Main ton Kaiser vun dat Hillge Röömsche Riek kröönt. 2011: Jorge Carlos Fonseca trett sien Amt as Staatspräsident vun de Rebubliek Kap Verde an.

                                               

10. September

2012: De Republiek Kosovo kriggt de vulle Souveränität. 422: Coelestin I. warrt Bischop vun Rom un Paapst. 1721: In den Freden vun Nystad geiht de Grote Krieg inn Noorden twuschen Russland un Sweden na 21 Johren to Enne. Sweden is nu keen Grootma ...

                                               

11. September

1697: De Osmanen weert in de Slacht vun Zenta vun Prinz Eugen vun Savoyen slahn un tonicht maakt. 2001: Terroranslääg in de USA. Twee Flegers dunnert in dat World Trade Centre in New York. Bi 3.000 Minschen kaamt dorbi üm

                                               

12. September

1683: Ünner den poolschen König Jan Sobieski slaht de Bundsgenoten vun den Kaiser de Osmanen bi de Slacht an’n Kahlenberg. Wien is dormit reddt, de Törken mütt aftrecken. 1945: De Sportvereen VfL Wulfsborg warrt grünnt 490 v. Chr.: Slacht bi Mara ...

                                               

13. September

1939: Richard Kiel, US-amerikaansch Schauspeler † 2014 1943: Arve Kinnari, finnisch Biathlet 1973: Fabio Cannavaro, italiensch Footballnatschonalspeler 1979: Manuel Friedrich, düütsch Footballnatschonalspeler 1955: Nobert Koof, düütsch Springried ...