ⓘ Enzyklopädie. Schon gewusst? Seite 192




                                               

Caló

Caló is ene Spraak vun de Gitanos in Spanien, sünners in Andalusien. Enige Spreker gifft dat ok in Frankriek, Portugal un Brasilien. Dat Caló is en Mengelmoos vun de Spaansche Spraak, de Arabsche Spraak un dat Romani. De Spraak is nohbi gor nich ...

                                               

Chineesche Spraak

De chineesche or sinitsche Spraken billt een vun de beid Telgen vun de sinotibetsche Spraakfamilie, de anner Telg sünd de tibetobirmansche Spraken. Chineesche Spraken warrt hüüt vun ca. 1.2 Milliarden Minschen spraken, von disse lebt de meeste in ...

                                               

Dialektgrupp

Dialektgrupp is dat Woort för ene Reeg Dialekten, de nich as ene Spraak gellen laten warrn. Tot Bispeel is dat Alemannsche ene Dialektgrupp, de in de Dialekten Hochalemannisch, Elsässerditsch, Niederalemannisch un Schwäbsch indeelt ward. Ene anne ...

                                               

Eestnisch

Dat Eestnisch is en Spraak, de to de finno-ugrischen Spraken tohöört un vör allen vun de Eesten in Eestland un in de Ümgegend vun Eestland in Russland spraken warrt.

                                               

Europääsche Charta vun de Regional- oder Minnerheitenspraken

De Europääsche Charta vun de Regional- un Minnerheitenspraken is ene Charta, in de sik de Staten, de dat ünnertekent, verplichten doot, dat se de lüttjeren Spraken in ehr Land schulen doot. De Charta is den 5. November 1992 vun den Europaraat ops ...

                                               

Fackspraak

En Fackspraak, ok Technolekt, is de Spraken de for en sunnerlich Fackrebeed oder en sunnerliche Branche gellen deit. De Fackspraken boot up de Allgemeene Spraken up un is dor mit verbunnen. As Kennteken höört to de Fackspraken sunnerlich de Fackb ...

                                               

Fläämsch

Fläämsch is de Naam för de Dialekten vun de Nedderlannsche Spraak, as de in den nördlichen Deel vun Belgien, in den Süüden vun de Nedderlannen un in den Noorden vun Frankriek snackt weert. De fläämschen Dialekten sünd ton Deel wieder af vun dat S ...

                                               

Greeksche Spraak

De greeksche Spraak is een indoeuropääsche Spraak. Un de gifft dat al siet 1400 v. Chr. Dormols weer dat Greeksch vun Mykene. In de Antike is denn de Ooltgreeksche Spraak bruukt wurrn. Över de Tiet hett sik de Spraak verännert to de Koiné. Denn k ...

                                               

Hawaiiaansche Spraak

De hawaiiaansche Spraak odder hawaiische Spraak is de Spraak vun de polyneeschen Inwahners vun de Hawaii-Eilannen. De Spraak is blangen Engelsch de twete Amtsspraak op Hawaii. De Sprekertall is hüüt aver nich mehr groot. De mehrsten Lüüd hebbt eh ...

                                               

Hindustani

Hindustani is de Naam vun en Spraak ut Noordindien. Düsse Spraak is de Wuddel vun de beiden hüdigen Standardspraken Hindi un Urdu, de dor vun herkaamt. In grode Delen vun den Noorden vun de Midden vun Indien is Hindustani goot to verstahn.

                                               

ISO 639

ISO 639 is en internatschonalen Standard vun de Internatschonale Organisatschoon för Normen. Dor weert Kennungen för Naams vun Spraken in Spraakkoods mit fastleggt. Düsse Standard hett en Reeg vun Ünnerdelen. Dree Delen för Kennungen mit twee Boo ...

                                               

Jiddisch

Jiddisch (ut oostjidd. jidisch for "jöödsch" ; in dat 19. Johrhunnert as yiddish in dat Engelsche utlehnt vun dor ut ton Anfang vun dat 20. Johrhunnert as Jiddisch torüch overnahmen in de Düütsche Spraken, is en westgermaansche Spraak mit Deele u ...

                                               

Kantoneesch

De kantoneesche Spraak or Yue, is en chineesche Spraak, de vör allen in’n Süden vun China, in de autonome Provinz Guangxi, Wuzhou un in Grootdelen vun de Provinz Guangdong spraken warrt. In de beid Sünnerverwaltenszonen Hongkong un Macao warrt ok ...

                                               

Kaschuubsche Spraak

Kaschuubsch, ook Pommersch nöömt, is ’n westslaawsche Spraak in Noordpolen. Se ward in’n Danziger Ruum snackt. In öllere Tieden snacken se ähr ook in Vörpommern, ehr dat Plattdüütsche in dat Rebeed begäng worrn is. Poolschspräkers kœnt de Spraak ...

                                               

Koreaansche Spraak

De koreaansche Spraak is en Spraak, de von üm un bi 78 Millionen Lüüd spraken warrt. Koreaansch is de eenzige Amtsspraak in Noord- un Süüdkorea un warrt buten de beiden Staten ok in de Rebeden dicht bi de noordkoreaansche Grenz in China un Russla ...

                                               

Leoneesche Spraak

Leoneesch is en Spraak, de in de gröttsten Deel vun de Region Kastilien-León in Spanien un in’t Rebeet vun Braganza un Miranda do Douro in Portugal, wo dat en Amtsspraak is un Mirandes heet, snackt ward. Circa 25.000 Minschen snackt Leoneesch. We ...

                                               

Limborgsch

Anner Begrepen sünd Südnederfranksch, Südoostnederfranksch beid besünners in de düütse Taalwetenskupp un Westplatt. De Germanistik, de Wetenskupp van germaanse Taalen, sücht in Limborgsch n Kring van Streektaalen. Een neeie Begreep is ook Rhien-M ...

                                               

Lingua franca

Lingua Franca is: Hüdigendags warrt Lingua franca to jede annere Spraak seggt, de as Verkehrsspraak vun Lüde mit verscheden Mudderspraken bruukt warrt. In de Antike weer dat Koiné-Greeksch Lingua franca in de ööstlichen Delen vun dat Röömsche Rie ...

                                               

Lol (Jugendspraak)

Lol is en Woort, dat mank Jugendlichen, sunnerlich in dat Internet, begäng wurrn is. An un for sik kümmt dat ut de Engelsche Sprake un is en Afkörten vun de Wöör Laughing out loud oder Lots of Laughs. Bi Jugendlichen warrt düt Akronym bruukt, wen ...

                                               

Malaische un indonessche Spraak

De Malaische Spraak, ene vun de austronesische Spraken, is de Amtsspraak in Malaysia un in Indonesien. Dat is ene vun de 50 gröttste Spraken up de Eer. Bahasa Melayu is en Dialekt vun de Spraak un ward in Malaysia, Myanmar, in Hongkong un in de U ...

                                               

Meglenorumäänsch

Dat Meglenorumäänsche is en Dialekt vun de Rumäänsche Spraak. Dat Arumuunsche ward inn Bezirk Kilkis in Grekenland snackt. Dat ward ok secht, dat ene egen to de Oostromaansche Spraken hören Spraak is. Dat ward ok secht, dat Meglenorumäänsche en D ...

                                               

Middelsassisch

Dat Sassische is toeerst in dat 9. Johrhunnert as Schriftspraak bruukt worrn. Dat weer de ooltsassische Phaas. Denn geev dat bet in’t 13. Johrhunnert kuum schreven Text op Sassisch. De eerste gröttere middelsassische Text weer de Sassenspegel vun ...

                                               

Noorddüütsch Hoochdüütsch

Noorddüütsch Hoochdüütsch, dat sünd de Dialekten vun de hoochdüütsche Spraak in Noorddüütschland, dor wo ok Plattdüütsch snackt warrt. Nadem Hoochdüütsch in dat 16./17. Johrhunnert Middelsassisch as Schriftspraak aflööst harr, weer ok wiederhen P ...

                                               

Nynorsk

Nynorsk is een van twee Talen ut Noorwegen. De Spraak gait trügg up dat Lands­mål, wat sük de Spraakwetenskuppsminske Ivar Aasen utklamüseert hett. Daarbi hett he een Gissen upp dat ole Nörron maakt un versöcht een Meengsel vun de dare Dialekten ...

                                               

Pidgin-Spraak

En Pidgin-Spraak is en eenfache Spraakform, de bruukt warrt, wenn sik Lüde mit verscheden Mudderspraken ünnerholen wüllt. Pidgin warrt denn bruukt, wenn de Sprekers keen Lingua franca to Hannen hefft.

                                               

Plattdüütsch

Plattdüütsch höört to de westgermaanschen Spraken. Se hett den tweten germaanschen Luutwannel nich mitmaakt un is dormit ene nedderdüütsche Spraak. De Utdrück Nedderdüütsch un Neddersassisch warrt denn ok ganz faken jüst so bruukt as Plattdüütsch ...

                                               

Pomerano

Pomerano is de Spraak vun pommerschen Inwanners int 19. Johrhunnert to Brasilien. De Spraak is een Varietät vunt plattdüütschen Dialekt Oostpommersch.

                                               

Rätoromaansch

Rätoromaansch, oder wieter, de Rätoromaanschen Spraken sünd, man dor warrt mank de Forschers üm streden, en Grupp vun Romaansche Spraken un Dialekten, de noch in en paar Dalen in de Alpen in de Swiez un in Italien snackt weert. Se hefft sik ut da ...

                                               

Regionaalspraak

En’ Regionaalspraak is en Spraak, de alleen in en Deel vun en Staat snackt warrt un keen’ Amtsspraak is. In de EU is en Regionaalspraak en Spraak, de gellen laten warrt, de aver vun de Minnerheitenspraken ünnerscheden warrt. Minnerheitenspraken s ...

                                               

Romani

Romani is en indoeuropääsche Spraak oder Grupp vun Spraken vun de Roma in Europa un anneren Eerddelen. Se höört to de indoarische Spraken. Gröttere Minnerheiten, de disse Spraak snackt, sünd in Bulgarien, Jugoslawien, Rumänien, de Slowakei un Ung ...

                                               

Saamsche Spraken

De saamschen Spraken hoirt to de finno-ugrischen Spraken to un dat Spraakrebeid langt vun Middelnorwegen bet na dat Kola-Halfeiland in Russland. De saamschen Spraken sünd ünderenein neig verwandt un Snackers vun Naverspraken köönt sik vaken verst ...

                                               

Sanskrit

Sanskrit is de klassische indische Kulturspraak un warrt in Indien siet ca. 1500 v. Chr. snackt. Se warrt mit de Devanagarischrift schreven. Sanskrit höört to den indischen Tweeg vun de indoeuropääsche Spraakfamilie un hett so densülvigen Utgangs ...

                                               

Serbokroaatsche Spraak

Serbo-Kroaatsch is ene süüdslaavsche diasistem un de gemeen Amtsspraak vun Kroatien un Bosnien-Herzegowina. Dat is de in all Delen vunt Land offizielle Spraak in Serbien un Montenegro. Serbokroaatsch hett ok vele Lüüd, de dat as Moderspraak snack ...

                                               

Songhai-Spraak

De Songhai-Spraak is en Spraak in Noordwestafrika. Snackt warrt se in Mali, in den Noorden vun Burkina Faso un in den Niger. Dor is Songhai de Spraak, de nah dat Hausa an’n meisten snackt warrt. Vunwegen de groote Infloot vun dat Königriek Songha ...

                                               

Spraken in Frankriek

Spraken in Frankriek: Franzöösch normand champenois Bourguignon-Morvandiau lorrain Walloonsch franc-comtois Picardsch gallo Romansche Spraken poitevin-saintongeais. langues doïl Katalanisch Okzitansch Langue doc Frankoprovenzalisch Korsisch Hooch ...

                                               

Swaansche Spraak

Swaansch is ene Spraak, de vun üm un bi 30.000 Minschen in de Region Swanetien in Georgien snackt warrt. Disse Lüüd höört meist all to dat Volk vun de Swanen. De Spraak is Deel vun de süüdkaukaaschen Spraken.

                                               

Tagalog

Tagalog is ene Austronees’sche Spraak, de op de Philippinen vun üm un bi 22 Millionen Minschen spraken warrt. Tagalog is de Basis för Filipino, de Amtsspraak vun de Philippinen, de vun üm un bi 50 Millionen Minschen as twete Spraak spraken warrt.

                                               

Tamascheq

Tamascheq is de Spraak vun de Volksgrupp vun de Tuareg. Se warrt in den Süden vun Algerien, in Burkina Faso, Niger, in Mali un Mauretanien un ok in Libyen spraken. Um un bi een Million Minschen snackt Tamascheq un schrievt düsse Spraak in de ole ...

                                               

Tamazight

Tamazight is een Spraak vun de Berbers. Se warrt spraken in de Midden vun Marokko, in Deelen vun Algerien un bi Lüe ut düsse Länner, de nah Frankriek utwannert sünd. Dat gifft um un bi 2.5 bit 3 Million Lüe, de up Tamazight snacken könnt. 60% vun ...

                                               

Tschuktsche Spraak

De Tschuktsche Spraak is en Paläosibiersche Spraak un warrt vun um un bi 10.000 Lüde ut dat Volk vun de Tschuktschen, ganz inn Noordoosten vun den Wieden Oosten vun Russland in de Region Tschukotka snackt. De neegst verwandte Spraak is de Korjaks ...

                                               

Tschuwasch’sche Spraak

Dat eerste Schriftsystem för Tschuwasch’sch is 1878 opkamen, as russ’sche Missionare en kyrillsch Alphabet inföhrt hebbt, dat mit veer Extrateken an dat Tschuwasch’sche anpasst worrn is. Ok Vertreders vun dat Tschuwasch’sche weren 1926 op den Tör ...

                                               

Ukrainsche Spraak

De Ukrainsche Spraak is eene Oostslaawsche Spraak de in de Ukraine un in anner Länner sproken ward. De Hoochborgen vunt Ukrainsch liggt inn Westen, besünners in den Deel, de eerst 1941 to de Sowjetunion hentokamen is. Dor hett de Russifikatschoon ...

                                               

Urdu

Urdu is en Indoeuropääsche Spraak. Se is en Susterspraak vun Hindi. Tosamen mit Hindi is se rutwussen ut de gemeensame Wuddel vun de Spraak Hindustani.

                                               

Wellerismus

En Wellerismus oder apologeetsch Seggwoort is en Snack, de ut dree Delen besteiht: en Seggwoort un denn achteran en Nevensatz, ’keen dat seggt un de Situatschoon, in de dat seggt warrt. En Bispeel is: "Allens mit Maat, segg de Snieder, do slöög h ...

                                               

Westfreesch (Spraak)

Westerlauwers Freesch oder Frysk is en Sprake, de to den noordseegermaanschen Twieg vun de Westgermaanschen Spraken tohöörn deit.

                                               

Wittrussische Spraak

Dat Wittruss’sch is de wichtigste Spraak vun Wittrussland. De Spraak höört to de Ost-Slawsche Spraken; se is èng verwant aon ’t Ukraïns un in meendere maot aon ’t Russ’sch. Wiels dat vreuger to Polen höört, is dat Vokabular ähnelk as in de poolsc ...

                                               

Afkörten

Afkörten warrn faken bruukt, in den Alldag, vun wegen dat nich so veel to schrieven is in de Wetenschoppen, so as Chemie, Physik, Biologie, vun wegen dat en Formel bannig unöverkiekbo warrt, wenn dor ton Bispeel Quadratkilometers dör Femtosekunne ...

                                               

Akronym

En Akronym is en Afkörten, de as egen Woort utspraken warrt, bi de Bookstaven also nich enkelt spraken warrt. Bispelen sünd NATO för N orth A tlantic T reaty O rganization oder de DAX för D eutscher A ktieninde x. En Sünnerfoorm is dat Apronym, w ...

                                               

Altaische Spraken

De altaischen Spraken, ok Altaispraken nöömt, sünd en hypothetische Spraakfamilie ut wat 60 in Eurasien verbreidte Spraken mit rund 200 bet 210 Millionen Snackers. Düsse Beteken geiht op de zentraalasiatischen Altaibargen torüch, de fröher as Urh ...

                                               

Apokoop

Apokoop is in de Spraakwetenschop dat Afstöten vun Luden an’t Enn vun en Woort. Faken kummt de Apokoop bi unbetoonte Vokalen vör. En groten Deel vun de Dialekten vun dat Plattdüütsche hebbt dör Apokoop dat -e an’t Enn vun Wöör verloren. Wat Midde ...