ⓘ Enzyklopädie. Schon gewusst? Seite 109




                                               

Ostochtersum

Ostochtersum is neben Barkholt un Westochtersum een vun dree Oortsdeelen vun Ochtersum, en Gemeend vun de Samtgemeend Holtriem in den oostfreeschen Landkreis Wittmund, Neddersassen. Dat Dörp liggt etwa fiev Kilometer nordöstlich vun Westerholt. D ...

                                               

Seriem

Seriem is siet 1968 Deel vun de Gemeend Neeharlingersiel in de Samtgemeend Esens. De Oortsdeel liggt etwa 13 Kilometer nordnordwestlich vun Wittmund up Hööchten tüschen 0.5 un 1.5 Meter över Normalnull. En historsch Oort mit Naam Seriem gifft dat ...

                                               

Utgast

Utgast is en Oortsdeel vun de Gemeend Holtgast in Landkreis Wittmund in Neddersassen. De Streesiedlung liggt up en Geestvörsprung rund veer Kilometer westlich vun Esens. To Utgast hörrn noch de Wahnplatzen Küsteree, Mimstäe, Mosishütte, Pansath a ...

                                               

Uttel

Uttel liggt an den nördlichen Stadtrand vun Wittmund un is siet de kommunale Rebeetsreform 1972 en Deel vun de Stadt Wittmund. Geografisch is Uttel up en Geestutlöper ansiedelt, de östlich vun de Stadt Wittmund in de Masch rinraagt.

                                               

Weerm

Weerm is en Gemeend un Luftkuroort in de Samtgemeend Esens in‘ Landkreis Wittmund in Neddersassen. Weerm is 18.45 km² groot, an’ 31.12.2010 harr de Oort 716 Inwahner.

                                               

Westochtersum

Westochtersum is neben Barkholt und Ostochtersum een vun dree Oortsdeelen vun Ochtersum, en Gemeend vun de Samtgemeend Holtriem in den oostfreeschen Landkreis Wittmund, Neddersassen. Dat Dörp liggt etwa fiev Kilometer nordöstlich vun Westerholt. ...

                                               

Wies’

Wies’ is siet 1972 en Ortschap in de Gemeend Freborg. Dorför weer dat Dörp sülvstännig. Dat Geestdörp hett ruchweg 400 Inwahner. Van 1540 bit 1964 geev dat dor en Tichelee. De lüttje School ut dat Johr 1913 wurrd hüüd as Kapellengebäude bruukt. H ...

                                               

Samtgemeen Barkenstäe

De Samtgemeen Barkenstäe is en Rebeetsverband in’n Landkreis Wulfenbüttel, Neddersassen. Se hett 10.499 Inwahners. De Samtgemeen besteiht ut de Gemenen Barkenstäe, Borgdörp, Elbe, Haberlah, Heere un Sehle.

                                               

Barnsdorp

Barnsdorp is en lütjet, awer jeschichtlich bedütsamet Nest in’ Landkreise Wulfenbüttel in Neddersassen un jehöre tau dr Jemaine Üür un dr Samtjemaine Schöppenstidde. In düsse Gejend spräket de Lüe ostfälschet Platt. Hüte wohnt um de 320 Lüü in Ba ...

                                               

Oderwald

De stark bewald Oderwald befind sück wenig Kilometer westlich vun de Grens to Sassen-Anhalt un en paar Kilometer ööstlich vun de Grootstadt Soltgitter in dat nöördlich Harzvörland. Dat licht tüschen Wulfenbüttel in’ Noorden un Schladen in’ Süüden ...

                                               

Wulfenbüttel

Wulfenbüttel is ne Kreisstadt in Neddersassen nich wiet vun Bronswiek. För ne lange Tiet weer se ok de Residenzstadt vun t welfische Deel-Hartogdom Bronswiek-Lünborg-Wulfenbüttel. Dit Hartogdom was later dat Hartogdom un denn de Freestaat Bronswi ...

                                               

Landkreis Wulfenbüttel

De Landkreise un Städer ümto sünd Landkreis Helmstidde, Bronswiek, Landkreis Gosler, Soltgitter, Landkreis Hilmssen, Landkreis Harz un Landkreis Börde.

                                               

Hermann Böning (Wöörbookschriever)

Hermann Böning weer en Schoolmeester an dat Seminar in Ollnborg. He hett dat "Plattdüütsch Wöörbook for dat Ollnborger Land" tohopenstellt. Düt Book hett midderwielen veer Uplagen sehn.

                                               

Rudolf Bultmann

Rudolf Karl Bultmann is en düütschen evangeelschen Theologen ween. He is bekannt wurrn, vunwegen dat he sik vörnahmen harr, de Mythologie un allens, wat in dat Nee Testament vun de Tied vun de Antike un ehr Denken afhüng, ut de Predigt af to trec ...

                                               

Ollnborg

Ollnborg is en Grootstadt in Neddersassen mit 160.000 Inwahners. De Stadt liggt an de Hunte un hett enen Haven un ene Universität. Fröher is Ollnborg Residenz vun dat Land Ollnborg wesen.

                                               

Plattdüütsch Wöörbook for dat Ollnborger Land

Dat Plattdüütsche Wöörbook for dat Ollnborger Land is en plattdüütsch Wöörbook, dat 1941 in eerste Uplage vun Hermann Böning as Heft 7 in de Reege "Oldenburger Forschungen" for den Ollnborger Vereen for Landsgeschicht un Ollerdomskunne rutgeven w ...

                                               

Hisko Abdena

Hisko Abdena, Propst vun Emden hörr in dat 14. Johrhunnert en vun de mächtigsten oostfreeschen Hööftlingsfamilien an: den Abdenas. Hör Machtzentrum weer de Stadt Emden. Af 1398, nah de Verdrieven vun de Vitalienbröers vun de Insel Gotland un dorm ...

                                               

Jürgen Ahrend

Jürgen Ahrend is en Orgelmaker in Leer-Loog. In de ganze Welt bekannt wurrn is he door de Restauratschonen vun Örgeln ut de Barocktied, besönners vun de Arp-Schnitger-Örgel vun de Jacobikark in Hamborg, vun de Martinikerk in Grunneng un van de Lu ...

                                               

Folkmar Allena

Folkmar Allena weer in dat utgahn 14. Johrhunnert en van de inflootrieksten Oostfreesch Hööftlingen. Sien Hööftborg leeg in Osterhusen. As Hööftling van Osterhusen stunn Folkmar Allena mit sien Nahber Ocko I. tom Brok, Hööftling van dat Brokmerla ...

                                               

Sibet Attena

Sibet Attena, latiensch ok: Sibo, weer en oostfreesch Hööftling. He weer en Söhn vun Sibet vun Dornum un Frouwa von Manslagt, en Dochter vun Enno Cirksena. Vun sien Vader hett he de Osterburg in Dornum arvt. Över sien eerste Frun, Onna vun Steesd ...

                                               

Auerk

Auerk is de Kreisstadt vun den Landkreis Auerk in Oostfreesland in Noordwesten vun Neddersassen. Auerk is de tweetgröttste Stadt vun Oostfreesland - sowohl nah Inwahners as ok nah de Flach. Mit rund 40.000 Inwahners is Auerk en sülvstännig Gemeen ...

                                               

Johann Gerhard Behrens

Nah den Besöök vun de Börgerschool in Esens hett Behrens 1909 sien Abitur in Nörden maakt un hett ansluutend van 1909 bit 1914 Theologie, Astronomie un Kunstgeschichte in Tübingen, Berlin un Chöttingen studeert. 1914 hett he sien eerst theologisc ...

                                               

Beninga

De Beninga weern en vun de öldsten un ansehnsten oostfreeschen Hööftlingsgeslechter. Ehrn Sitt harr de Familie tonächst up de Beningaborg in Wirdum. De wurr 1426 dör de Hamborger kört un kleen haun. De Familie hett doruphenn ehr Wahnsitt nah Grim ...

                                               

Wolfgang Bittner

Wolfgang Bittner is en düütsch Schriever. He is af 1946 in Wittmund upwussen un hett dor bit 1966 leevt. Van 1957 bit 1963 hett Bittner bid Landkreis Wittmund arbeit. Dornah hett he bi de Bezirksregeerung in Auerk as Regierungs-Inspektor arbeit. ...

                                               

Ocko I. tom Brok

Ocko I. tom Brok weer as Nahfolger vun sien Vader Keno I. tom Brok Hööftling vun dat Brokmer- un dat Auerkerland in Oostfreesland. Nah de Överleeferung hull he sück in de 1370er Johren in Italien up un wurr dor, nahdem he sien Kriegs- und Hoffdee ...

                                               

Christian Eberhard (Oostfreesland)

Fürst Christian Eberhard vun Oostfreesland ut dat Huus Cirksena weer siet Gebort Fürst vun Oostfreesland, bleev aber bit 1690 ünner de Vörmundschap vun sien Moder Christine Charlotte.

                                               

De Fresen

De Fresen is ene Partei in Neddersassen. De Partei will sik för de polietschen Intressen vun de Fresen insetten. De Vörsitter is Arno Rademacher. De Fresen bünd Lidd bi de Europääsche Fre’e Allianz.

                                               

Diemt

Diemt is en in Oostfreesland gebrukelk Maateenheet för en Flach. Dat sünd ruch weg 5.700 m². Dat Wort entspreekt den düütschen "Tagwerk" un betekend de Flach, de en gooden Arbeiter an een Dag mit Seis meien kann. De Diemt hett sück bit hüdtodag a ...

                                               

Diesel (Blatt)

Diesel – dat oostfreeske Bladdje weer en plattdüütsch Blatt, dat vun September 1992 an veermal in’t Johr rutkeem, rutgeven vun Hans-Hermann Briese ut Nörden un Carl-Heinz Dirks ut Emden. Mit de leste Utgaav Nr. 106 worr dat Blatt inn Dezember 201 ...

                                               

Johann Friedrich Dirks

Johann Friedrich Dirks weer Journalist un en benöömde plattdüütse Dichtersmann. Sien Texten weren to n groten Deel verstreit in vele Dagbladen, Tiedschriften, Anthologien un Kalenner.

                                               

Dullert

Westelk van d’ Eemsmünden bi Poom, tegenöver van Emden, liggt de Dullert. Dat is en Bucht, de bold hunnert km² groot is un dör de dree Kilometer breed Dullertmund bi de Landtung "Punt van Reide" mit de Buteneems un so mit de Noordsee verbunnen is.

                                               

Eala Frya Fresena

Eala Frya Fresena is en freesch/oostfreescher Wahlspröök un zentraal Utdruck vun de Freesche Freeheit. He wurr an‘ Upstalsboom, en middelöllerich Versammelnsplatz dicht bi Auerk, vun de versammelt Freesen utroopen.

                                               

Edzard I.

Edzard I., Graaf vun Oostfreesland, de tweete Söhn vun de Graaf Ulrich, föhr siet 1492, jüst eerst vun en Pilgerfohrt nah Jerusalem torüchkommen, eerst noch tosommen mit sien Moder Theda, un, as se 1494 storven weer, tosommen mit sien wenig bedüü ...

                                               

Eerdmantjes

De Eerdmantjes sünd Figuren ut de freessch Mythologie. Nah de vun de oostfreesch Schriever Albrecht Janssen verfaat glieknaamig Kunstmärchen van leevten de Eerdmantjes in de Plytenbarg in Leer, Oostfreesland un bewachen dor dat Gold und at Graff ...

                                               

Ubbo Emmius

Ubbo Emmius weer en freesche Historiker un de eerste Rektor Magnifikus vun de Universität Grunneng. Emmius wörd 1547 int ostfreessche Greetsiel baren. He studeerte Theologie in Genf un wörd 1579 Rektor vun de latiensche Schoul in Nörden, wat he s ...

                                               

Heiko Engelkes

Heiko Engelkes weer en düütsch Journalist. Nah dat Abitur, dat he 1952 in Nörden afleggt hett, studeer he tüschen 1952 und 1955 in Wilhelmshaben, Hamborg un Berlin Juristeree, politisch Wetenschapen un Journalismus. Dornah is he as Fulbright-Stud ...

                                               

Rudolf Christoph Eucken

Rudolf Christoph Eucken ; † 15. September 1926 in Jena) weer en düütsch Philosoph un Dräger vun den Literaturnobelpries.

                                               

Flagg vun Oostfreesland

De Flagg vun Oostfreesland wiest dree gliek breet Querstriepen in de Farven swaart, root un blau. Disse Faven hett man ut gräflich Wappen ruttrucken: Swaart is de Grundfaav vun dat Cirksena-Wappen, dat Root stammt ut dat Wappen vun de tom Brok un ...

                                               

Hannes Flesner

Hans "Hannes" Flesner weer en bekannt oostfreesch, plattdüütsch Ledermaker un Singer. Flesner is upwussen in Bremen, Karlsbad un Lodz. Sien Abitur hett he an dat Ulrichsgymnasium in Nörden maakt. 1949 kreeg he Arbeit bi den Ostfriesischen Kurier ...

                                               

Freesch

Freesch is en Grupp van westgermaansche Talen. Dat Freesch word in de Noord-Nedderlannen un in wat lüttjeder Streken in Düütschland, in de Bunnslanden Neddersassen un Sleswig-Holsteen snackt. Dat gift de Menen, dat Freesch neet blot en Taal is, m ...

                                               

Gulfhoff Ihnen Engerhaaf

Engerhaaf hört siet de Gemeentegebiedsreförm van 1972 to de Oldeborg in de Gemeente Süüdbrookmerland in Oostfreesland. Al 1938 wurren de Landgemeenten Engerhaaf, Fehnhusen, Oldeborg un Upende to de grotere Gemeente Oldeborg verenigt, mehr of minn ...

                                               

Gulfhuus

En Gulfhuus is en Huustyp in Oostfreesland un Grünneng. De meist Husen int Oostfreesland bünt Gulfhuus. Elker Gulfhuus hett n Vörenn un n Achterenn. Int Vörenn wohnen de Lü, int Achterenn bünt de Schüür, de Veehstallen un de Gulfen. Dat Achterenn ...

                                               

Haneborg

De Haneborg wurr 1570 vun Claes Frese, den letzten Drost vun Leeroort, Leer, Hint un Uttum as Herrenhuus an de Blinke baut. Ansluutend keem de Herrensitt in den Besitt vun de hüüd naamgevend Familie Hane. De gräfliche Drost Joest Hane to Stickhuu ...

                                               

Tamme Hanken

Tamme Hanken weer en Knakenbreker ut Oostfreesland. He harr de Gaav, dat he mit siene Hannen föhlen künn, wat Peer un anner Deerten fehlt. Un he künn dat ok meist wedder in’e Reeg bringen. In Filsum harr he en egen Hoff mit Reha för Peer. Sogor b ...

                                               

Harlingerland

Dat Harlingerland is en Landstreek an de Noordseeküst in Oostfreesland. Hüdtodag nömmt man den gesamten Landkreis Wittmund as Harlingerland, wat histoorsch sehn, nich richtig is. Dornah is dat nämelk hööftsächlich de nöördelk Deel vun de hüdige L ...

                                               

Enno Wilhelm Hektor

Enno Wilhelm Hektor ; † 31. Januar 1874 in Nürnbarg) weer en düütsch Schriever. He schreev sozialkritische Böker, Gedichte un Theaterstücke. Sien bekanntst Wark is dat Heimatleed vun de Oostfreesen In Oostfreesland ist am besten. Enno Hektor broc ...

                                               

Gerrit Herlyn

Gerrit Herlyn weer en plattdüütschen Schriever. Herlyn sien Vörfohren weern vun sien Vaders Siet Hugenotten, de as calvinistisch präägt Protestanten hör fläämsch Heimat upgeven mussen, vun sien Moders Siet Soltborger Emigranten, de 1731 ut religi ...

                                               

Hero Omken

Hero Omken, ok nömmt Hero Omken de Jüngere weer en oostfreesch Hööftling int Harlingerland. Dat beherrsch he meest 50 Johr lang, van 1473 bit to sien Dood 1522. Sien Öllern weern Sibet Attena un Onna van Stedesdorf, de en Dochter vun Hero Omken d ...

                                               

Sebastian Eberhard Ihering

Sebastian Eberhard Ihering weer en düütschen Beamter. He gellt as Kultiveerer vun de oostfreeschen Moore. He entstamm en berühmten oostfreeschen Familie, de naamhaft Theologen, Amtmänner, Juristen un Gelehrten rutbrocht hett, de deelwies för ganz ...

                                               

Concordia Ihrhove

De SV Concordia Ihrhove is en Footballvereen ut Jiroov in Oostfreesland. De Vereen is 1945 as SC Ihren–Ihrhove grünnt worrn un hett den 4. Oktober 1946 vun de britische Besatzung dat Okay för’t Indragen vun’n Vereen kregen. He weer de Nafolger-Ve ...